Hoe raakt de Iran-oorlog onze portemonnee? RUG‑hoogleraar: 'Als dit maanden duurt, hebben we een probleem'
In dit artikel:
De oorlog in het Midden-Oosten drijft olie- en gasprijzen flink op doordat Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran en Iraanse tegenmaatregelen de productie en doorvoer in de regio ernstig verstoren. Iran blokkeert de Straat van Hormuz — een smalle maar cruciale doorgang voor de wereldwijde energiehandel — waardoor leveringen stokeren en brandstofprijzen direct stijgen, zichtbaar aan de pomp.
Hoogleraar internationale economie Steven Brakman (RUG) wijst erop dat de uiteindelijke economische schade vooral afhangt van de duur van het conflict. Een korte escalatie levert vooral een tijdelijke schok; duurt het maanden, dan ontstaan bredere en hardnekkigere effecten. Een vuistregel op basis van historische data: elke 10 procent stijging van de olieprijs voegt ongeveer 0,3–0,4 procentpunt toe aan de inflatie. Nu de olieprijs zo’n 30–40 procent hoger staat dan vóór de oorlog, vertaalt zich dat globaal grofweg in 1,5–2 procentpunt extra inflatie.
De doorwerking volgt via meerdere kanalen. Fossiele brandstoffen zijn niet alleen energiebronnen maar ook grondstoffen voor producten als kunstmest, cement en plastic; bovendien verhogen hogere brandstofkosten transport en verwerking. Prijsstijgingen van energiepiek naar supermarkt kunnen vertraagd optreden door bestaande contracten en voorraden — “Voordat je dit terugziet in de supermarkt, kan er maanden overheen gaan,” aldus Brakman.
Blijvende hogere energieprijzen kunnen inflatie verankeren, wat vakbonden tot hogere loon-eisen kan aanzetten en bedrijven ertoe kan brengen kosten door te berekenen. Dat vergroot het risico op een loon-prijsspiraal, waarop centrale banken vaak reageren met renteverhogingen. Hogere rente raakt hypotheken, leningen, bedrijfsinvesteringen en zelfs pensioenfondsen via verstoorde financiële markten.
Als de scheepvaart door de Straat van Hormuz snel herstelt, blijft het bij een tijdelijke schok. Het incident benadrukt echter ook de strategische kwetsbaarheid van de wereldwijde energievoorziening en versterkt de urgentie om de afhankelijkheid van die paar kilometers zee te verkleinen en te investeren in alternatieve energiebronnen.