Hoe Mohammed (75) uit Tytsjerk integreerde in 'zijn Friesland'

In dit artikel:

Mohammed Yettefti (75) noemt Marokko zijn vaderland, maar heeft al 55 jaar zijn thuis in Fryslân. Geboren in Tanger en opgegroeid in Rabat, vertrok hij in 1970 als jonge gastarbeider naar Nederland — zonder eerst zijn ouders in te lichten — nadat hij op zijn leeftijd had gelogen om aan de wervingskeuring te kunnen deelnemen. Hij belandde bij een blikfabriek in Leeuwarden en werd daar hartelijk ontvangen.

Vrijheid was de drijfveer voor zijn vertrek: in Marokko bepaalden zijn ouders veel, in Nederland wilde hij zijn eigen keuzes maken. Die vrijheid vond hij grotendeels terug. Mohammed beschrijft hoe collega’s en buurtgenoten rekening met hem hielden — op feestjes werd bijvoorbeeld halal gekookt zonder dat hij erom vroeg — en hoe hij respect en een gevoel van saamhorigheid ervaarde. Kleine, menselijke momenten bleven hem bij, zoals zijn verwondering over de Nederlandse melk en het wekelijkse telefoontje naar huis vanuit een belhokje bij de postkantoor aan de Tweebaksmarkt.

Buiten werk leefde hij met de culturele spanningen: er werd alcohol gedronken op bijeenkomsten en hij en anderen deden soms alsof religie even „uit het zicht” was. In Nederland ontmoette hij Mattie, een Friezin; ze trouwden, kregen kinderen en groeiden gezamenlijk in wederzijds vertrouwen en vrijheid. Zijn opvoedingshouding weerspiegelt dat: hij geeft zijn kinderen ruimte om zelf te kiezen, met af en toe een corrigerend advies.

Tegelijk constateert Mohammed dat het Nederland van nu veranderd is. Waar toen geloofsovertuiging geen groot verschil maakte, ervaart hij dat het land verhard is en nieuwkomers minder vanzelfsprekend welkom zijn. Zijn boodschap aan nieuwkomers is tweeledig: pas je aan en heb respect — ook voor jezelf. Zoals hij het zegt: „Als je geen respect hebt voor jezelf, krijgen anderen het helemaal niet voor jou.” Hij nodigt zelfs politieke tegenstanders als Geert Wilders uit om in Fryslân het gesprek aan te gaan; luisteren is volgens hem de kern van communicatie.

Mohammed vertelt zijn levensverhaal in het televisieprogramma Mocronado’s, waarin hij samen met drie andere eerste generatie Marokkaanse gastarbeiders terugblikt op werkende leven en pensioenjaren. De derde en laatste aflevering wordt zaterdagavond om 20.40 uur uitgezonden op NPO 2.

Context: Mohammeds ervaring past in de bredere geschiedenis van Marokkaanse gastarbeiders die vanaf de jaren zestig en zeventig naar Nederland kwamen voor werk in industrie en landbouw, en die sindsdien belangrijke bijdragen leverden aan de Nederlandse samenleving terwijl hun integratie en bejegening onderwerp van blijvende maatschappelijke discussie zijn gebleven.