Hoe groep 8 leert over deepfakes en AI. 'Mijn oma gelooft alles op Facebook'
In dit artikel:
Op IKC Alexia in Leeuwarden geven vakdocenten van Mediawegwijs deze week digitale geletterdheidlessen aan groep 8 — een mix van theorie en praktijk om kinderen bewuster te maken van wat AI wél en niet kan. De interactieve sessies laten zien dat bijna alle leerlingen al dagelijks met AI in aanraking komen, maar dat veel scholen en leerkrachten nog niet voldoende toegerust zijn om dit onderwerp structureel te behandelen.
Wat er gebeurt en waarom
- Mediawegwijs ondersteunt scholen door heel Nederland bij het invoeren van digitale geletterdheid; vanaf augustus 2027 komt dat vak als verplicht onderdeel in de kerndoelen. De organisatie ziet het als noodzakelijk om leerlingen te leren omgaan met kansen en risico’s van AI, omdat het al deel uitmaakt van hun leefwereld.
- IKC Alexia start samen met Mediawegwijs een traject van twee jaar: in jaar één geven vakdocenten de lessen en kijken leerkrachten mee; in jaar twee draaien de leerkrachten de lessen zelf, met nazorg van de vakdocenten. Hiervoor is een online portal met 53 lesmodules beschikbaar.
Hoe de lessen eruitzien
- De lespraktijk is speels en concreet: kinderen discussiëren over deepfakes, spelen Quickdraw (waar AI raadt wat ze tekenen) en doen een Kahoot-quiz om echte en gemanipuleerde video’s te onderscheiden. Door oefeningen en voorbeelden — zoals een AI die wolven en husky’s verwisselt omdat het sneeuw op de foto als kenmerk gebruikte — leren ze kritisch te kijken naar wat systemen “zeggen”.
- Leerlingen krijgen ook handvatten om angstige vragen te bespreken, bijvoorbeeld over “robots die de wereld overnemen”: docenten leggen uit dat AI geen eigen wil heeft en dat mensen regels en controlemechanismen hebben, zodat leerlingen zich niet machteloos voelen maar juist competent om mee te beslissen over gebruik van technologie.
Tekort aan kennis bij leerkrachten en ouders
- Leerkrachten werden op de pabo niet uitvoerig voorbereid op AI-onderwijs en voelen zich vaak onzeker; professionalisering is daarom een belangrijk onderdeel van het programma. Mediawegwijs werkt met train-de-trainer en begeleidt leerkrachten stap voor stap zodat digitale geletterdheid ingebed raakt in regulier onderwijs.
- Voor ouders organiseert Mediawegwijs vooraf ouderavonden over mediavoogdij: veel ouders denken dat kinderen “er al goed mee weg kunnen”, maar kinderen herkennen niet altijd manipulatie en delen negatieve ervaringen niet snel. De bijeenkomsten geven praktische tips voor open gesprekken over games, chatfuncties en AI.
Belangrijke beleidscontext
- De nieuwe kerndoelen richten digitale geletterdheid op drie domeinen: praktische vaardigheden, ontwerpen en maken, en participeren in een gedigitaliseerde wereld met kritisch bewustzijn. Vanaf 1 augustus 2031 houdt de Inspectie streng toezicht op de uitvoering van deze doelen.
Wat kinderen denken
- Leerlingen vinden AI vaak leuk en handig (gebruik voor gedichten, presentaties, YouTube en Snapchat), maar zien ook dat het fouten kan geven. De lessen maken duidelijk dat AI overtuigend maar soms onbetrouwbaar is, en dat reflectie en broncontrole essentieel zijn.
Kortom: scholen bereiden zich voor op verplichte AI-onderwijsdoelen en experimenteren met praktisch en weerbaar maken van leerlingen en opvoeders. Het initiatief toont dat technische kennis gecombineerd moet worden met kritische vaardigheden en begeleiding van docenten en ouders om kinderen veilig en bewust in een steeds meer door AI bepaalde wereld te laten functioneren.