Hoe een Palestijns dorp ontruimd wordt: S. Yizhars verhaal uit 1949 had ook in 2026 geschreven kunnen zijn

In dit artikel:

S. Yizhars novelle Het verhaal van Chirbet Chiz’a, een lied van leegte — oorspronkelijk verschenen in mei 1949 en bij heruitgave in het Nederlands voorzien van een voorwoord van Nathan Thrall — richt het licht op één militaire actie die de auteur als jonge soldaat meemaakte. Het verhaal speelt in 1948 bij een Arabisch dorp vlak bij de Gazastrook: een Israëlische eenheid ontvangt het bevel het dorp te ontruimen en wacht op de ochtend en verdere instructies. Wat begint met gespreksgrappen en lichte schietoefeningen escaleert als dorpelingen uit hun huizen komen; mannen, vrouwen en kinderen worden verjaagd, oude mensen op ezels gezet, en vluchtelingen getroffen door kogels terwijl soldaten de handelingen uitvoeren.

Yizhar legt met feitelijke, indringende observaties bloot hoe ontmenselijking nodig lijkt om zulke uitzettingen mogelijk te maken: de soldaten noemen de bewoners “net beesten”, een houding die doden en verdrijving legitimeert. De verteller ervaart scherp de paradox dat een volk dat zelf het verlangen naar terugkeer en het trauma van ballingschap kent, nu diezelfde ballingschap aan anderen oplegt. Een commandant bagatelliseert de actie en ziet al snel nieuwe Joodse immigranten die het land “prachtig” zullen maken — een beeld van landschapsverbetering dat volgens Yizhar de gewelddadige realiteit verdoezelt.

De novelle blijft in Israël controversieel omdat ze de ethische prijs van oorlog en ontheemding onder de aandacht brengt. Fysieke sporen van verdwenen dorpen zijn nog steeds zichtbaar in het Israëlische landschap, en Yizhars verhaal maakt de blijvende morele en historische consequenties van die gebeurtenissen voelbaar.

Titel: Het verhaal van Chirbet Chiz’a
Auteur: S. Yizhar
Vertaling: Ruben Verhasselt — Uitgever: Cossee — Prijs: €19,99