Hoe een deel van de beeldraadsels van Dirk Bakker van de kringloop werd gered
In dit artikel:
Dirk Bakker was tijdens zijn leven een vrijwel onopgemerkte schilder en dreigde na zijn dood in maart 2021 definitief te verdwijnen tussen kringloopvondsten. Toen hij en zijn vrouw in 2020 wegens ziekte moesten verhuizen, raakten honderden doeken versnipperd over tweedehandswinkels. Alleen dankzij de vasthoudendheid van kunstenaar en verzamelaar Theo de Feyter bleef een klein deel bewaard: hij wist met moeite een selectie van Bakkers werk veilig te stellen en enkele stukken aan Museum Belvédère over te dragen.
De auteur bezocht De Feyters zolderwoning aan de Tweede Jan Steenstraat in Amsterdam en maakte er kennis met een eigenzinnige, vaak wonderlijke beeldtaal. Bakker, een vriendelijke maar excentrieke figuur die zelden exposeerde, had buiten de gangbare kunstcircuits een consistent maar onopgemerkt oeuvre opgebouwd. De geredde werken — aanvankelijk 45 stuks, waarvan twintig naar Fryslân werden gehaald en na zorgvuldige overweging twaalf voor een kamerexpositie werden geselecteerd — tonen een sterke aanleg voor kleur, vorm en compositie, gecombineerd met een speels, zachtmoedig karakter.
Stijlistisch vertonen sommige schilderijen raakvlakken met Co Westerik en met de nieuwe figuratie uit de jaren zestig, maar Bakker hanteert een minder intellectuele, meer intuïtieve benadering. Zijn doeken balanceren tussen vrolijke vervreemding en iets onrustigs: ogenschijnlijke beeldraadsels die zowel charmant als indringend kunnen zijn. Opvallend zijn een reeks werken waarin menselijke hoofden worden omgeven door plantmotieven; die vegetatieve mensbeelden vallen op door hun warme kleurharmonieën en humane uitdrukking. Waar Westerik kwetsbaarheid vaak via expliciete pijn uitbeeldt, omsluit Bakker zijn figuren met slingerend bladgroen en subtiele lichtgloed, wat een andere vorm van melancholie of teruggetrokkenheid oproept.
Dankzij De Feyters tussenkomst is van deze bijna verloren gegane kunstenaarsstem nu weer iets bewaard gebleven en publiekelijk te zien in Museum Belvédère. De tekst is onderdeel van een maandelijkse bijdrage van directeur Han Steenbruggen, waarin hij telkens een werk uit de collectie bespreekt; dit stuk vormt de 28e aflevering en belicht zowel de redder als de geredde kunstenaar en het belang van behoud buiten het officiële circuit.