Hoe democratisch is een partij die zich niet lokaal kan of wil organiseren?

In dit artikel:

Bij veel landelijke partijen ontbreekt de ambitie — of het organisatorische vermogen — om in alle gemeenten aan gemeenteraadsverkiezingen deel te nemen. Terwijl in november nog 27 partijen op het stembiljet voor de Tweede Kamer stonden, zijn de gemeentelijke lijsten veel kleiner: bijvoorbeeld vijftien in Leeuwarden en slechts drie in Schiermonnikoog. Landelijke spelers als JA21, BBB, PVV en Forum voor Democratie komen nauwelijks overal voor: JA21 staat in zeven gemeenten, BBB in 28, de PVV in 40 en FvD in ongeveer 104 van de 430 gemeenten.

Dit gebeurt niet omdat het om splinternieuwe bewegingen gaat, maar omdat veel van deze partijen onvoldoende lokaal verankerd of georganiseerd zijn. Ze kiezen er vaak voor centraal en topdown te opereren, vooral nieuwere rechts-populistische formaties, in tegenstelling tot traditionele partijen (VVD tot ChristenUnie) met levende lokale afdelingen en eigen initiatief. Het resultaat: gemeenten zoals Smallingerland lijken plots geen lokale kandidaten te hebben van partijen die daar enkele maanden eerder landelijk nog stemmen trokken.

De afwezige lokale aanwezigheid relativiseert landelijke peilingen en roept democratische vragen op. Gemeentepolitiek vraagt om burgers die meedoen aan bestuur en volksvertegenwoordiging, niet alleen om stemmen tijdens landelijke verkiezingen. Partijen die vooral rond een leider of kleine kring zijn georganiseerd en geen ruimte maken voor lokaal initiatief, laten zien dat hun betrokkenheid bij democratisch lokaal bestuur beperkt is — en dat is teleurstellend voor de kwaliteit van de lokale democratie.