Hoe de nazi's Thomas (28) uit Leeuwarden vermoordden: zijn familie eert hem met documentaire en podcast
In dit artikel:
Een houten kistje met brieven zette achterneef Maurits Petri en zijn moeder Jacqueline Petri‑de Gier aan tot nader onderzoek naar het leven van hun voorganger Thomas Stienstra. Wat begon als het willen bewaren van familiegeschiedenis, mondde uit in anderhalf jaar research en de productie van een podcast en documentaire om zijn verhaal levend te houden.
Thomas Stienstra werd in 1914 in Grou geboren en groeide op in Leeuwarden, waar zijn vader als politiebediende werkte. Hij trouwde in 1937, kreeg twee kinderen en raakte kort daarna gescheiden. Als broodverkoper kreeg hij veel tegenslag; in februari 1941 werd zijn onderneming failliet verklaard. In de oorlog raakte hij betrokken bij het verzet: aanwijzingen daarvoor vond de familie in gecodeerde aantekeningen. In de zomer van 1942 werd Thomas gearresteerd.
Met hulp van kamparchieven en instellingen zoals het Nationaal Monument Kamp Amersfoort en het Historisch Centrum Leeuwarden reconstrueerden Maurits en Jacqueline zijn route langs Nederlandse en Duitse detentieplaatsen. Hij zat eerst in politiebajes aan de Nieuwestad en in De Blokhuispoort in Leeuwarden — destijds de ‘Hel van het Noorden’ — en werd later opgesloten in het Oranjehotel in Scheveningen en Kamp Amersfoort. Uiteindelijk belandde hij in concentratiekamp Neuengamme bij Hamburg, waar hij waarschijnlijk in of bij een baksteenfabriek werkte onder extreem zware omstandigheden.
Thomas overleed in april 1943, 28 jaar oud; de officiële verklaring luidde longontsteking. De familie ontving snel een overlijdensadvertentie en enkele persoonlijke spullen terug. In het herdenkingscentrum van Neuengamme hoorden ze bovendien dat overleden gevangenen soms in mobiele crematoria werden verbrand en dat as als bemesting voor nazi‑kassen werd gebruikt — een schrijnend detail dat hun zoektocht extra urgentie gaf.
Het project heeft niet alleen het levensverhaal van Thomas in kaart gebracht, maar bracht ook verschillende familietakken in Amsterdam en Friesland weer bij elkaar. Met de podcast en documentaire willen nabestaanden hem eren en voorkomen dat zijn lot wordt vergeten; openbare vertoningen worden nog besproken.