Hoe de nazi's Thomas (28) uit Leeuwarden vermoordden
In dit artikel:
Thomas Stienstra, geboren 1914 in Grou en opgegroeid in Leeuwarden, stierf in april 1943 in het Duitse concentratiekamp Neuengamme bij Hamburg. Zijn naam en lot kwamen recent weer boven water nadat zijn achterneef Maurits Petri en diens moeder Jacqueline Petri‑de Gier een oud houten kistje met brieven en documenten terugvonden. Wat begon als familieonderzoek naar die papieren mondde na anderhalf jaar uit in een podcast en een documentaire om Thomas te herdenken.
Stienstra werkte als broodverkoper in Leeuwarden; zijn bedrijf ging in februari 1941 failliet. Later raakte hij betrokken bij het verzet — concrete activiteiten blijven onduidelijk, maar er werden aantekeningen in geheimschrift gevonden. In de zomer van 1942 werd hij gearresteerd. Met behulp van kamparchieven en medewerking van instellingen zoals Nationaal Monument Kamp Amersfoort en het Historisch Centrum Leeuwarden brachten Maurits en Jacqueline zijn route in kaart: gevangenschap in De Blokhuispoort (destijds de ‘Hel van het Noorden’), verplaatsing naar het Oranjehotel in Scheveningen, daarna Kamp Amersfoort en uiteindelijk transport naar Neuengamme.
In Neuengamme — waar vele tienduizenden gevangenen het leven verloren door honger en dwangarbeid — bezweek Thomas op 28‑jarige leeftijd; officieel staat longontsteking als doodsoorzaak genoteerd. In het gedenkcentrum van Neuengamme wordt ook verteld dat crematieresten soms werden gebruikt als bemesting voor nazi‑kassen. De familie ontving snel een overlijdensadvertentie en teruggestuurde persoonlijke spullen, waarna ook Thomass vader Anne kort daarop overleed; mogelijk mede door de schok van het nieuws.
Decennialang bleef Thomas in de familiegeschiedenis een gevoelig, weinig besproken onderwerp. Met de documentaire willen zijn nabestaanden hem alsnog eer bewijzen en het verhaal levend houden. Het onderzoek heeft bovendien de verschillende familietakken in Amsterdam en Friesland weer dichter bij elkaar gebracht; er wordt nagedacht over openbare vertoningen van de film. Maurits vat hun motivatie bondig samen: Thomas mag niet vergeten worden.