Hoe boer Marten uit Baaium iets van vroeger terugbracht op zijn land en daardoor meer vogels kreeg
In dit artikel:
Boer Marten de Jong leidt bezoekers over een perceel waar oude greppels opnieuw zijn aangelegd en waar geen Engels raaigras maar een kruidenrijk mengsel staat. Het golvende land toont smalle watergeultjes en verschillende groentinten; volgens De Jong heeft die aanpak al direct effect: dit seizoen telde hij achttien broedparen van weidevogels, waaronder grutto’s en diverse andere soorten die op boerenland nestelen. Predatie blijft een risico (vos, kiekendief), maar de verwachting is dat de herstelde greppels de overlevingskansen van kuikens vergroten doordat er meer schuilplaatsen en voedsel (insecten) aanwezig zijn.
De aanleg van greppels is onderdeel van een pakket maatregelen dat Landschapsbeheer Friesland met partners uitwerkte binnen de Regio Deal Natuurinclusieve Landbouw voor het Friese kleiweidegebied — het grensgebied van de gemeenten Waadhoeke, Súdwest-Fryslân en Leeuwarden. Doelstelling is niet alleen biodiversiteitsherstel, maar ook verbetering van bodemkwaliteit, waterhuishouding en leefbaarheid. Naast greppels horen daar kruidenrijk grasland en natuurvriendelijke oevers bij. De greppels functioneren ook praktisch: ze voeren water af zonder het landschap te verzuipen en houden juist vocht vast in drogere periodes.
Projectleiders en onderzoekers presenteren het initiatief als een herwaardering van slimme historische landschaps-elementen; het bijbehorende rapport heet Mei it ferline foarút op klaai — vrij vertaald: met het verleden vooruit op klei. Het verwijst niet naar nostalgie maar naar het toepassen van beproefde, natuurlijke oplossingen in een moderne context. Lokale betrokkenheid blijkt groot: gesprekken met dorpen, boeren en recreatieondernemers leverden veel draagvlak op; ondernemers zien bovendien meerwaarde voor recreatie en toerisme.
Onderzoekers waarschuwen dat één project niet genoeg is om de dalende biodiversiteit in het hele gebied te keren. Volgens Anne Jansma (Van Hall Larenstein) stabiliseerde de situatie deels dankzij ANLb‑betalingen, maar is aanvullend beleid en inzet nodig om herstel door te zetten. De adviezen uit het rapport kunnen input leveren voor het Fries Programma Landelijk Gebied (FPLG), dat eerder strandde toen minister Femke Wiersma het overkoepelende NPLG schrapte. Landschapsbeheer Friesland wilde het rapport aanbieden aan landbouwgedeputeerde Abel Kooistra; wethouder Jan Dijkstra nam zich voor het werk alsnog op zijn bureau te laten belanden.
Kortom: kleinschalige, landelijk gedragen ingrepen zoals greppels en kruidenrijke percelen laten lokaal meteen positieve ecologische effecten zien en vormen bouwstenen voor bredere, beleidsmatige vervolgstappen.