Hoe boer Henk (61) uit Eanjum uiteindelijk de liefde vond nadat er op zijn boerderij MKZ uitbrak
In dit artikel:
In april 2001 brak in Friesland een grote MKZ‑epidemie uit; de dorpen Ie en Eanjum werden afgesloten en duizenden gezonde dieren werden geruimd om verspreiding te stoppen. Melkveehouder Henk Vlasma (61) uit Eanjum ontdekte op 12 april dat één van zijn koeien teken van mond‑en‑klauwzeer had. Binnen een straal van twee kilometer rond de besmette boerderij moesten alle dieren worden gedood; voor Vlasma betekende dat het verlies van zestig melkkoeien, zeventig jongvee en twee geiten. Zijn reactie: "Ik kon wel door de grond zakken."
Mond‑en‑klauwzeer (MKZ) is een zeer besmettelijke virusziekte bij evenhoevigen. Na jaren van vaccinatie verdween de ziekte grotendeels uit Nederland, maar een EU‑verbod op inenten (1991) om exportmarkten niet te schaden maakte landen kwetsbaarder. Een uitbraak in Engeland in februari 2001 verspreidde zich snel en leidde tot strenge maatregelen: transportverboden, afsluiting van natuurgebieden (ook dieren als reeën kunnen ziek worden) en massale ruiming van vee. Dit veroorzaakte niet alleen economische schade maar ook trieste taferelen, zoals drachtige schapen die niet van de wei gehaald konden worden en verloren lammeren.
Vlasma koos aanvankelijk voor het dodelijke spuitje; omdat dat niet snel genoeg ging, werd een deel van zijn vee de volgende dag alsnog geschoten — hij kon daar niet bij aanwezig zijn. Emotioneel raakte hij diep; lijnen van fokdieren van generaties gingen verloren en zijn band met de dieren veranderde: namen werden nummers. Hij reinigde de stal grondig en wachtte bijna een jaar voordat hij weer vee kon aanschaffen. Het herstarten van zijn bedrijf ging moeizaam: dieren met verdachte antistoffen leidden tot geruchten en zelfs bedreigingen. Met hulp — onder meer een kalf (Corrie 105) dat hem werd geschonken en inkomsten uit tijdelijk verpacht melkquotum — kon hij uiteindelijk weer beginnen.
De crisis bracht ook langdurige woede tegen het toenmalige landbouwbeleid; Vlasma noemt minister Laurens Jan Brinkhorst verantwoordelijk en moest dat eerst zien te vergeven voordat hij tot rust kwam. Een onverwacht gevolg van de media-aandacht was persoonlijk: na een krantenreportage kreeg hij een brief van Agatha Wouda, die hem later opzocht; ze klikten en zijn nu twaalf jaar getrouwd. Vlasma kijkt er zo op terug dat uit wat veel verdriet bracht, ook iets moois ontstond.
Vier jaar geleden schakelde hij definitief van melkvee over op vleesvee. Tegenwoordig houdt hij 48 Hereford‑runderen, onder andere voor beweiding in natuurgebieden. Hij zegt dat het afscheid van zijn latere koeien anders verliep en dat veel dieren een goed eindadres kregen — een kleine troost na de ingrijpende MKZ‑periode.