Hoe blijven we warm in tijden van nood? 'We hebben meerdere oude gasvelden waarvan je een buffer kunt maken'
In dit artikel:
Nederland heeft behoefte aan een noodvoorraad aardgas, maar veel mensen willen niet dat het Groningenveld bij Slochteren daarvoor deels openblijft. Hoe kunnen we alternatieven organiseren? Dat bespreekt Henk Moll (73), gepensioneerd hoogleraar energie- en milieukunde uit Groningen.
Actuele cijfers (EBN, 2025) laten zien dat Nederland nog circa 38% van het gas uit eigen bodem haalt; meer dan een kwart is LNG uit de VS, ongeveer 14% komt uit Noorwegen, 6% uit andere EU-landen, 2% uit Rusland en de rest uit diverse bronnen. Omdat zo veel huizen (ruim vier op de vijf) nog op gas worden verwarmd, is er bezorgdheid over leveringszekerheid en prijsfluctuaties.
Moll wijst erop dat Nederland al sinds ongeveer 25 jaar ondergrondse gasopslagen gebruikt voor wintervoorraad: Norg (Langelo), Grijpskerk, Alkmaar en Bergermeer. Die werden aangelegd toen het Slochterenveld leegliep en de druk in het netwerk bij koude winters onvoldoende werd. Oude gasvelden kunnen volgens hem goed worden omgevormd tot opslag: vullen en weer leeghalen geeft doorgaans weinig milieugevolgen; incidentele zettingen kunnen voorkomen maar zware aardbevingen zoals rond Slochteren zijn niet te verwachten.
Belangrijke randvoorwaarden zijn goed beheer en heldere inzetregels: wie beheert de voorraad en onder welke omstandigheden mag die worden aangesproken? Moll waarschuwt dat zonder strikte regels exploitanten geneigd kunnen zijn reserves te verkopen als de prijs hoog is — een risico dat eerder zichtbaar werd na de Russische inval in Oekraïne, toen reserves te laag bleken.
Er zijn beperkingen: commerciële belangstelling voor winter- en noodvoorraden is klein omdat het inkopen in de zomer en doorverkopen in de winter winstgevendheid onzeker maakt. Staatsbedrijven zagen veranderingen in marktaandeel (Gasterra werd ontmanteld; NAM bezit sommige velden en overweegt herexploitatie). Gasunie verwacht dat de nood voor buffervoorraad afneemt naarmate huizen beter geïsoleerd raken en het gasverbruik daalt; daarom is overheidsinterventie via EBN cruciaal.
Technische details: in bestaande opslagvelden blijft kussengas achter om winning mogelijk te houden — dat vermindert de bruikbare capaciteit. Zoutcavernes zijn beperkt in volume en geschikter voor waterstof dan voor grote aardgasreserves. Molls conclusie: het verstandigst is meer oude gasvelden (liefst in het westen, waar de vraag hoog is) om te bouwen tot opslag, met duidelijke regie en lange termijnplanning in plaats van het (gedeeltelijk) openhouden van Slochteren.