Hoe algoritmes de jeugd conservatiever maken dan hun ouders en grootouders | opinie
In dit artikel:
Steeds meer Nederlandse jongeren halen hun nieuws vooral van Instagram, TikTok en vergelijkbare feeds. Volgens het Commissariaat voor de Media leidt dat ertoe dat rechts‑conservatieve boodschappen outsized zichtbaar zijn: algoritmes belonen prikkelende, polariserende oneliners die veel engagement opleveren, ook als de inhoud onjuist is. Die dynamiek versterkt echokamers, ondermijnt nuance en maakt het lastiger voor progressieve en onafhankelijke media om gehoord te worden.
Het gevolg is zichtbaar in houding en opinie: uit grote onderzoeken blijkt dat jongeren gemiddeld conservatiever denken dan hun ouders en grootouders — minder vertrouwen in bestuurders, kritischere opvattingen over abortus en homoseksualiteit, minder steun voor strenge klimaatmaatregelen en vaker traditionele rolpatronen. Het Commissariaat waarschuwt dat zulke beïnvloeding via feeds riskant is voor democratische waarden, mede door praktijken als shadowbanning en door de politieke invloed of afhankelijkheid van platformeigenaren.
Tegenwicht wordt gezocht op twee fronten. Het Commissariaat pleit voor strengere regelgeving in Nederland en Europa om gezondere, minder manipuleerbare feeds af te dwingen en gebruikers meer controle te geven over wat ze voorgeschoteld krijgen, plus betere zichtbaarheid van betrouwbare nieuwsbronnen. Daarnaast hebben publieke denkers en journalisten — verenigd in The Firewall (onder anderen Tommy Wieringa, Joris Luyendijk en Sander Schimmelpenninck) — juridische en publieke acties aangekondigd tegen de macht van Big Tech en de verspreiding van misinformatie.
Of juridische ingrepen alleen voldoende zijn, is onzeker; bij jongeren die platforms als TikTok als primaire informatiebron zien, kan regulering als iets ervaren worden dat hen iets afpakt. Daarom benadrukt het artikel ook het belang van mediawijsheidsonderwijs op alle niveaus: scholen moeten leerlingen kritisch leren kijken naar schermcontent, met up‑to‑date docenten en aansprekende methoden, omdat digitale weerbaarheid het risico op beïnvloeding vermindert. schrijver: Jan Dijksma.