Himelbestoarmer hjir op ierde (Eppie Dam, 1953-2026)

In dit artikel:

De Friese dichter en schrijver Eppie Dam (1953) is vrijdag op 73‑jarige leeftijd in zijn woonplaats Sloten overleden. Jarenlang worstelde hij met de ziekte van Huntington — in zijn bundel Fallend ljocht verwees hij ernaar als ‘Hear H.’ — die zijn werkvermogen langzaam onderuithaalde en uiteindelijk hem fataal werd.

Dam was een van de meest productieve en veelzijdige stemmen van het Friese literaire landschap van de afgelopen vijftig jaar. Hij werkte als onderwijzer (o.a. op Urk en in Balk) en schreef gedichten, kinderboeken, liedteksten, liturgieën, vertalingen en essays. Vaak werkte hij samen met muzikus Hindrik van der Meer en publiceerde recensies en columns in tijdschriften en kranten als Trotwaer, Farsk, Fers2 en de Leeuwarder Courant. Voor zijn bundel Fallend ljocht uit 2014 kreeg hij in 2017 de Gysbert Japicxpriis, de belangrijkste Friese literatuurprijs.

Opgegroeid in het streng gereformeerde Kollumerpomp, maakte Dam zich vanaf de jaren zeventig los van dogmatische geloofsopvattingen en ontwikkelde hij een meer vrijzinnige levenshouding, mede onder invloed van theologen als Kuitert. Thematisch reikt zijn werk van religieuze twijfel en persoonlijke opvoeding (onder meer een problematische moeder) tot natuur- en maatschappijvragen; hij schreef zelfs gedichten over alledaagse dingen als voetbal. Zijn poëzie kenmerkte zich niet door spectaculaire effects, maar door ambachtelijke aandacht voor taal: nauwkeurige woordkeus, ritme en bouwkunde in de gedichten.

Collega’s herinneren hem als een warme gids en kritische lezer die jonge dichters op weg hielp. Zijn artistieke top situeerde hij zelf in het decennium 2004–2014, met Neigeraden (2004) als keerpunt waarin hij zijn persoonlijke toon volledig vond. De ziekte tekende zijn laatste jaren: concentratie- en schrijftijden werden korter, creativiteit verplaatste zich deels naar beeldend werk en vertalingen.

Persoonlijke anekdotes in het overlijdensbericht schetsen Dam als een bedachtzame verschijning — soms in jas en muts over de dijk, tussen windmolens en ganzen — en als een literair mens die anderen inspireerde. Zijn nalatenschap omvat een rijk oeuvre in het Fries dat trouw is aan zowel de taal als aan de kleine, scherpe observaties van het leven.