Hij komt uit de kast, zij blijft achter - vol vragen. 'In achtbaan mei loopings, en in dûbele skroef derefteroan'

In dit artikel:

Een vijftigersstel, dertig jaar getrouwd en ouders van drie volwassen kinderen, zag hun leven op zijn kop toen de man uit de kast kwam: hij bleek mannen aan te trekken. Hun persoonlijke ervaring vormde één van de bronnen voor Tryater-voorstelling De oare kant van maker Romke Gabe Draaijer; bij een doorloop herkenden ze veel van zichzelf in het stuk. Omdat de kinderen al genoeg hebben meegemaakt, willen ze anoniem blijven, maar ze vertellen hun verhaal om anderen in vergelijkbare situaties te helpen.

De schets: na jaren van onderdrukte gevoelens en een opeenstapeling van lichamelijke en mentale problemen (ernstige depressie, suïcidaliteit, hernia, de ziekte van Lyme) kwam bij hem uiteindelijk het besef en de stap naar openlijk leven als homoseksuele man. Hij zegt al lange tijd bezig te zijn met zelfontdekking; zij wist er aanvankelijk niets van en voelde zich verraden en gedesoriënteerd. Wat aanvankelijk diepe liefde en zorgtaken waren, veranderde in een periode van verwarring: grenzen vervaagden, hij nam zijn nieuwe partner mee naar huis, en thuis werd het leven voor haar een achtbaan waarin ze zichzelf dreigde kwijt te raken.

Ze wonen in praktijk deels gescheiden — geen trouwringen meer, hij woont een paar dorpen verder maar blijft vaak langs komen — maar juridisch en op gezinsniveau zijn ze nog verbonden. Ze blijven samen opa en oma voor hun kleinzoon; hun relatie is herschreven, niet volledig verbroken. Ze benadrukken dat ondanks de verandering de zorg en liefde voor elkaar en de kinderen niet zomaar verdwenen zijn, al is er veel aanpassing nodig geweest. De kinderen kregen het nieuws pas na drie maanden; alle partijen moesten hun plek opnieuw vinden.

Hulpverlening bleek lastig te vinden: gespecialiseerde, gerichte vragen en ondersteuning voor mensen in heterorelatie waar bij één partner seksuele gevoelens voor hetzelfde geslacht opkomen, ontbreken vaak. Ze noemen Orpheus Nederland als een van de weinige organisaties die hulp en informatie biedt aan mensen die met zulke gevoelens of veranderingen in hun relatie te maken krijgen.

Het paar waardeert ook hoe de voorstelling emoties en situaties verbeeldt die in woorden moeilijk te grijpen zijn. Voor haar bood de combinatie van toneel, dans en licht een manier om het innerlijke, doorleefde gevoel over te brengen aan mensen die het zelf niet hebben meegemaakt.

Kortom: een langdurig huwelijk veranderde radicaal doordat de man uit de kast kwam, met grote gevolgen voor de partners, de kinderen en het dagelijks leven. Hun verhaal illustreert de complexiteit van late uitkomsten, het tekort aan passende hulpverlening en de kracht van kunst om moeilijke ervaringen zichtbaar en voelbaar te maken.