Het toilet als onderdeel van gastvrijheid? In Japan al heel gewoon, nu Nederland nog

In dit artikel:

Geesje Duursma, gastvrijheidseconoom en horecaondernemer uit Burgum, gebruikt haar ervaring in Kyoto om een punt te maken: openbare toiletten zijn een kernonderdeel van gastvrijheid. In Japan trof ze overal gratis, schone toiletten aan met comfortfeatures zoals verwarmde zittingen, bedieningspanelen en zelfs opties voor achtergrondgeluid. Die aandacht voor het ‘kleinste kamertje’ illustreert volgens haar hoe gemak en tijdsbesparing – termen die ook in de reisbranche veel gebruikt worden – al dichterbij beginnen, in de eigen openbare ruimte.

In Nederland ontbreekt het veelal aan die vanzelfsprekendheid. Duursma noemt dat Parijs naar verluidt meer openbare toiletten heeft dan heel Nederland, en schetst hoe tijdens corona sommige horecazaken mensen alleen toegang tot het toilet gaven na administratieve rompslomp; bij haar eigen zaak leidde dat tot een brief aan de burgemeester met verwijzing naar het VN-recht op toegankelijkheid. Ze wijst ook op cijfers: meer dan 25% van de bevolking heeft problemen rond toiletgebruik, waardoor mensen hun dag moeten plannen of zelfs thuisblijven zonder zekerheid over openbare voorzieningen. De Maag Lever Darm Stichting heeft daarom een speciale toiletapp om geschikte plaatsen te vinden.

Praktische voorbeelden bestaan: in Leeuwarden kreeg horecaondernemer Fire de Iepen Húske Award voor het openstellen van toiletten — een aanpak die ook in kleine dorpen werkt als meerdere ondernemers om de beurt faciliteiten delen. Duursma pleit ervoor om het onderwerp te normaliseren: zie toiletten niet als gênant of louter functioneel, maar als elementaire gastvrijheid. Haar conclusie is helder: echte service begint al voor je onderweg bent, in de vraag of iedereen welkom is — ook als diegene niets koopt.