Het rock'n roll-leven van velduilen: leef snel, broed hard en sterf jong

In dit artikel:

Velduilen doen het dit jaar opvallend goed in Friesland: de Bond Friese Vogelwachten meldde 78 nesten en 23 broedparen, meer dan in het eerdere topjaar 2019 (75 nesten). De verklaring is simpel: er zijn dit voorjaar genoeg muizen, waardoor oudervogels volop voedsel vinden en kuikens goed gevoed uit het ei komen.

Toch hangt veel af van de beschermingsmaatregelen zodra de eieren uitkomen. Jonge velduilen kruipen niet samen maar verspreiden zich; daarom raadt Sovon Vogelonderzoek aan rondom een nest een ongemaaid grasvak van minstens 100 bij 100 meter te laten staan zodat de jongen dekking en schuilplaatsen hebben. Boeren kunnen daarvoor een vergoeding krijgen. De ervaring uit 2019 toont waarom dit nodig is: van de 75 toen getelde nesten bereikte slechts ongeveer een derde de vliegvlugge fase; de rest ging verloren door predatie of maaien.

Velduilen zijn bovendien nomadisch en onvoorzienbaar: ze trekken naar plekken met veel muizen en kunnen in één seizoen in meerdere landen broeden. Voorbeelden uit zenderonderzoek illustreren hun lange afstanden — een gezenderde mannelijke velduil die ‘Romke’ genoemd werd, trok onder meer naar Libië en later naar Rusland en verdween uiteindelijk uit beeld in Bulgarije. Een gezenderde vrouwtje broedde in 2018 eerst in Schotland en later dat jaar opnieuw in Noorwegen.

De soort staat als ernstig bedreigd te boek en heeft relatief lage overlevingskansen vergeleken met andere uilen, maar voorlopig is Friesland dit jaar een belangrijke broedplaats. Velduilen vormen geen bedreiging voor weidevogels; zij volgen simpelweg de muizen.