Het nieuwe leven van een Oekraïnse kunstenaar in Nederland. 'Geweld is niet mijn pad'
In dit artikel:
Anatolii Hylytykha (39), een Oekraïense kunstenaar en zelfopgeleid metaalbewerker, verliet zijn land na de Russische invasie van 24 februari 2022 en vestigde zich eerst in Drachten voordat hij nu werkt in Tilburg. Twee dagen voor de inval was hij nog vanuit Berlijn naar Kyiv gereisd om zijn visum te verlengen; toen de oorlog uitbrak bleef hij anderhalf jaar in Oekraïne. Hoewel hij korte tijd overwoog te vechten, gelooft hij niet in geweld en werkte hij op andere manieren mee aan de oorlogsinspanningen.
In Nederland kreeg Anatolii via een werkruimte in Drachten de kans om zijn ambacht verder te ontwikkelen; daar werkte hij samen met makers als Jan Ketelaar. Inmiddels is hij in dienst bij Studio Job, het bekende kunst- en designcollectief in Tilburg. In een grote loods onder een reusachtige wereldbol bouwt hij zware metalen sculpturen, schaaft hout en slijpt onderdelen — het beeld van vonken en het scherpe geluid van een slijptol typeren zijn dagelijkse werkplek.
Zijn oeuvre is sociaal en vaak kritisch geladen. Een opvallend werk is Aanraking: een metalen hand die een oppervlak raakt en golven veroorzaakt; dit prototype trok veel aandacht op TikTok. Een ander stuk, Schaap met antenne, bestaat uit metalen stroken en bekritiseert marketing en propaganda door te suggereren dat ogenschijnlijke vanzelfsprekendheid gestuurd wordt door signalen van buitenaf. Tijdens de oorlog maakte hij ook een metalen “oog” met Oekraïne in de pupil — een reactie op censuur en beeldvorming online — dat hij later schonk aan de Kunstacademie Friesland.
Anatolii groeide op in Lutsk en werkte eerder als muzikant en seizoensarbeider in Berlijn; zijn formele opleiding is boekhouden, maar hij leerde metaalbewerking zichzelf aan nadat zijn vader hem introduceerde aan een lasapparaat. Voor de oorlog ontving hij al opdrachten door heel Oekraïne, van versierde voertuigen tot grote installaties. De inval bracht bij hem een persoonlijke omslag: een herwaardering van het leven en zijn werk, zichtbaar in zowel thematiek als productie.
Als man tussen 23 en 60 viel hij onder de Oekraïense dienstplichtregels, maar door een uitzondering voor zorgtaken kon hij toch het land verlaten. Hij wil niet terugkeren naar Oekraïne; momenteel woont hij in een opvanglocatie voor vluchtelingen in Nederland — een gedeelde kamer — maar ervaart stabiliteit door zijn vaste baan en ruimte voor eigen projecten. Zijn toekomstwens is concreet: een eigen werkplaats waarin hij met metaal blijft experimenteren, mensen uitdaagt en onconventionele ideeën tot leven brengt. Terwijl hij zijn masker opzet en de slijptol weer laat zingen, ontstaan in Tilburg nieuwe vormen.