Het kabinet Jetten wil 'aan de slag': dit zijn de belangrijkste plannen voor Friesland
In dit artikel:
Het minderheidskabinet van D66, VVD en CDA (onder meer Rob Jetten, Dilan Yesilgöz en Henri Bontenbal) presenteerde vrijdagmiddag het regeerakkoord “Aan de slag”. Hieronder de belangrijkste punten en wat Friezen daarvan kunnen merken.
Landelijk fonds platteland en NPLG
Het kabinet vult opnieuw een fonds van 20 miljard euro voor de transitie van het platteland, bedoeld voor maatregelen zoals hogere waterpeilen en bosbeheer. Daarmee lijken provinciale plannen uit 2024 (onder het NPLG) weer haalbaar nadat een vorig kabinet dat geld had geschrapt.
Zorg en eigen betalingen
Het verplichte eigen risico van de zorgverzekering stijgt volgens het akkoord volgend jaar van circa €385 naar €460, met een maximum van €150 per behandeling. Mensen met een chronische aandoening krijgen via gemeenten een tegemoetkoming; daarvoor is €350 miljoen uitgetrokken. Belangrijk voor Friesland: ongeveer een op de drie volwassenen heeft een chronische aandoening, dus veel inwoners kunnen hiermee worden geconfronteerd, al zijn de precieze toegangseisen nog onduidelijk.
WMO en wijkverpleging
Huishoudelijke hulp verdwijnt per 1 januari 2029 uit de WMO; wie die hulp niet zelf kan regelen, moet alsnog bij de gemeente aankloppen. Voor wijkverpleging wordt een eigen bijdrage ingevoerd. Dit raakt vooral kwetsbare groepen die nu nog via de WMO of wijkverpleging worden ondersteund.
Rijksdiensten en bezuinigingen
Rijksdiensten, ook die in Friesland, krijgen een efficiencytaakstelling om uitgaven omlaag te brengen; doel is structureel €1 miljard bezuiniging vanaf 2030. Politie, rechtspraak en Openbaar Ministerie zijn uitgezonderd. Er komt ook een push voor vernieuwing binnen rijksdiensten.
Woningbouw en woonbeleid
Om woningbouw te stimuleren trekt het kabinet vanaf 2029 €1 miljard per jaar uit, en vanaf 2031 nog eens €1 miljard per jaar voor ontsluiting van nieuwe wijken. Daarnaast is er eenmalig €1,5 miljard beschikbaar. Woningcorporaties krijgen meer ruimte om te investeren. Gemeenten mogen lokaal beleid maken voor rangorde op de woningmarkt en er komt samenwerking met gemeenten voor flexibele, tijdelijke locaties voor statushouders, Oekraïners en Nederlanders met acute huisvestingsbehoefte.
Asielbeleid
De Spreidingswet, bedoeld om opvang eerlijker over het land te verdelen (en gunstig ontvangen in het noorden), blijft voorlopig van kracht; het kabinet wil die intrekken zodra er voldoende vaste en flexibele opvangcapaciteit is.
Energie, infrastructuur en accijns
De korting op de brandstofaccijns wordt verlengd (benzineprijzen blijven voorlopig minder schoksgewijs omhoog). Nieuwe vergunningen voor grootschalige gaswinning op land zijn uitgesloten; de winning moet afgebouwd worden “op verantwoorde wijze”. Grote specifieke infrastructuurprojecten voor Friesland staan niet expliciet in het regeerakkoord; wel komt er een prioritering van onderhoud en aanleg van wegen en spoor waaruit projecten met aantoonbare bijdragen aan woningbouw, bereikbaarheid en economie voorrang krijgen.
Kortom: het akkoord bevat middelen voor plattelandsherstel en extra woningbouw, maar legt ook nieuwe lasten bij zorggebruikers en vraagt efficiëntieslag binnen rijksdiensten. Voor Friesland betekent dit kansen voor regionale projecten en woningbouw, maar ook concrete gevolgen voor zorgtoegang en lokale uitvoerbaarheid van beleidswijzigingen.