Het graf van oorlogsevacuee Hubertus zou geruimd worden: tot Jappie (74) uit Bakkeveen ingreep. 'Sa heart it'

In dit artikel:

In de late jaren 1944 en het vroege voorjaar van 1945 werd de 74‑jarige glaszetter en glasschilder Hubertus Johannes Vaessen uit Roermond geëvacueerd naar Bakkeveen. Hij arriveerde uitgeput en onder luizen bij het gastgezin van Kees en Ankje van der Meulen aan de Tsjerkewâl (adresnummer 101). De zware winterreis en de ontberingen van de oorlog werden hem fataal: Vaessen overleed op 19 maart 1945 en werd op 22 maart op de algemene begraafplaats in Bakkeveen begraven. Omdat zijn lichaam niet naar Limburg terugkeerde, is hij naar huidige inzichten de enige oorlogsevacuee die in Friesland is bijgezet.

Jaren later kwam het verhaal opnieuw boven water toen historisch archief Tresoar materiaal verzamelde voor een tentoonstelling over Friese evacuees. Bakkeveenbewoner Jappie van der Meulen vond een bidprentje van Vaessen tussen de spullen van zijn ouders en leverde het in bij Tresoar. Tijdens onderzoek bleek dat de grafzerk van Vaessen op de nominatie stond voor ruiming. Van der Meulen greep meteen in, schakelde Tresoar en de gemeente Opsterland in en voorkwam dat de steen werd verwijderd. De naam op de zerk kreeg opnieuw verf en het graf zal voortaan bij herdenkingen bloemen krijgen.

Over Vaessens achtergrond blijft veel onduidelijk. Van der Meulen ontdekte dat de glasschilder een gezin had met zes kinderen en dat op de steen wordt vermeld dat hij weduwnaar was van Maria Petronella Hubertina Stroot; of zij al overleden was of dat er andere omstandigheden waren, kon hij niet achterhalen. Een oproep in de pers leidde tot het opsporen van een mogelijke nazaat, een achterkleinzoon genaamd George, maar ook hij kon weinig over zijn overgrootvader zeggen.

Van der Meulen benadrukt dat Vaessen, hoewel niet door direct oorlogsgeweld omgekomen, wel getuigt van een oorlogsslachtoffer wiens dood mede door de situatie veroorzaakt werd. Het behoud van zijn graf ziet hij als een noodzakelijk onderdeel van de collectieve herdenking van de Tweede Wereldoorlog: ook evacuees die onderweg of in vreemde dorpen stierven verdienen een plek in de herinnering.