Herdenkingsevenement over verzet in Sneek en gedeporteerde Joden. 'We willen de namen op monumenten weer een gezicht geven'
In dit artikel:
Op zaterdag 2 mei keert het herdenkingsproject Open Joodse Huizen/Huizen van Verzet terug in Sneek met kleinschalige lezingen op vier locaties over lokale verzetsmensen en gedeporteerde Joden. De werkgroep onder leiding van William Vermaning organiseert het programma samen met vrijwilligers zoals Sytze Wierda; het officiële startmoment is in het Fries Scheepvaart Museum.
Het landelijke initiatief bestaat al vijftien jaar en brengt verhalen over verzetshelden en Joodse inwoners terug naar de plaatsen waar zij leefden: voormalige huizen, winkels en onderduikplekken. Sneek deed mee aan de eerste editie in 2012 en organiseerde het evenement tot 2018, waarna het enkele jaren wegviel. Dit jaar is er opnieuw aandacht omdat organisatoren vinden dat de vaak anonieme namen op gedenktekens weer een gezicht moeten krijgen.
Sneek had vóór de oorlog een kleine, sterk geassimileerde Joodse gemeenschap van ongeveer 68 personen. De werkgroep wil benadrukken dat het om gewone stadsgenoten ging die werden opgepakt en gedeporteerd vanwege hun afkomst of geloof. Met het verstrijken van de tijd – de bevrijding is inmiddels 81 jaar geleden – dreigen persoonlijke herinneringen te vervagen; de bijeenkomsten moeten die afstand verkleinen en ruimte bieden voor gesprek en verdieping.
Het programma van 2 mei:
- Opening in het Fries Scheepvaart Museum met het verhaal van de zusters Pino. Daar vertelt Sytze Wierda ook over verzetsfamilie Lever en het lot van Rozet IJzerman; het museum omvat panden waar de familie Lever woonde en waar in 1943 arrestaties plaatsvonden.
- In de bibliotheek, gesticht door de Joodse arts Leopold Hertzberger, geeft Matthijs Graafland een lezing over Joods leven in Sneek en de verdwenen synagoge.
- In de Doopsgezinde Kerk staat de hulp aan ondergedoken Joodse kinderen centraal, met onder meer het verhaal van Fred van Vliet, die als onderduikkind door een buurtwinkelier werd opgenomen.
- Op het Veemarktplein, bij het voormalige Café Vellinga, wordt de familie Pino en hun dochtertje Mechgelien besproken; in dat pand zijn nog glas-in-lood Davidsterren te zien.
Elke lezing duurt korter dan een half uur en wordt gevolgd door vragen. Op zondag 3 mei sluit het evenement af met een rondleiding over de Joodse begraafplaats en een stadswandeling.
De organisatoren benadrukken dat dit kleinschalige, locatiegebonden format anders is dan landelijke herdenkingen op 4 mei: het haalt verhalen letterlijk dichterbij en leidt soms tot nieuwe vondsten of getuigenissen. Het initiatief draait grotendeels op vrijwilligersmotivatie; volgens de groep moeten deze verhalen bewaard blijven. Het volledige programma staat op de website van het Fries Scheepvaart Museum.