Havenschilder Jan Roos krijgt overzichtstentoonstelling. 'Hij was, is en blijft voor mij de Otis Redding van Harlingen'

In dit artikel:

Jan Roos (Harlingen, 1951) krijgt in Museum Belvédère de grote overzichtstentoonstelling ‘Op de scheidslijn van land en zee’ en een bijbehorende catalogus — een eerbetoon aan een kunstenaar die vaak wordt gezien als sleutelfiguur in Noord-Nederland. LC sprak mensen die Roos sinds de jaren zeventig volgen; hun getuigenissen schetsen een beeld van een eigenzinnige maker met een herkenbaar thematisch en materieel handschrift.

Frans Walon, vriend sinds de academietijd, benadrukt Roos’ directe band met de scheepswerf: hij schilderde tussen de arbeiders, koos rauwe onderwerpen en gebruikte soms industrieel verpakkingspapier als drager. Walon wijst op een monumentaal werk van twee lassers — één met cowboylaarzen — als voorbeeld van Roos’ stoere, ondeugdelijke aanpak.

Gert Jan Slagter, die meerdere catalogi over Roos maakte, plaatst diens haventaferelen in een internationale context: hoewel Roos vooral in Harlingen werkt, zijn zijn schepen, steigers en meeuwen universeel herkenbaar. Slagter prijst ook Roos’ vermogen om klein werk enorm aandoenlijk te maken — een tekening van een zij-aanzicht van de zee overtuigt als monument, ondanks bescheiden afmetingen. Onder zijn publicaties valt de uitgave Jan Roos - Lassers (1988); een groot, belangrijk werk uit Roos’ oeuvre is 242 x 285 cm, acryl op papier.

Kunstenares en criticus Marije Bouman wijst op de spontaniteit en beweging in Roos’ werken: zelfs eenvoudige motieven zoals omgevallen kisten op de kade krijgen dynamiek door gelaagde techniek, grof penseel en fijn arcerend tekenen op ruwe, gekreukte papierdragers. Die combinatie maakt de schilderijen tegelijk robuust en lichtvoetig.

Kunsthistoricus Rudy Hodel prefereert Roos’ abstractere werk; hij kocht een bijna abstract schilderij voor de Blue Note-tentoonstelling en ervaart daarin een melancholische ondertoon die lang blijft resoneren. Galeriehouder Peter ter Braak noemt Roos een “strandjutter” van havenmomenten: oerachtige kracht en een expressionistische directheid maken zijn werk meteen voelbaar.

Praktisch: de overzichtstentoonstelling in Museum Belvédère loopt t/m 7 juni 2026 (Oranje Nassaulaan 12, Heerenveen‑Oranjewoud). Daarnaast toont galerie Peter ter Braak in Groningen werk van Roos van 1 t/m 29 maart 2026.