Hans Dagelet (80) draagt de dood altijd met zich mee, maar bang voor het einde van het leven is hij niet. 'Ik ben groot geworden met de dood'
In dit artikel:
De 80-jarige acteur en muzikant Hans Dagelet zet zijn twijfelachtige verhouding tot de dood centraal in een nieuwe muziektheatervoorstelling: R.I.P. Bits and Pieces. Vanuit zijn karakteristieke hoekwoning in Amsterdam-Zuid werkt hij het stuk uit op basis van een album dat hij met producer/muzikant Jan van Eerd maakte. Het requiem — ontstaan rond 2019 — wordt deze winter live in het theater gespeeld, met Dagelet als trompettist en zanger, elektronische accenten van YAN en pianospel van Laurens de Boer. Op het doek worden vroeg‑20e‑eeuwse archiefbeelden getoond; de tekstlaag bevat Beckett, dichter Hendrik Nicolaas Werkman en eigen poëzie. Thema’s zijn vergankelijkheid, herinnering en hoe de dood het leven weerspiegelt.
Dagelet vertelt in het gesprek hoe verlies en rouw zijn leven hebben gevormd. Zijn moeder leed twee jaar aan kanker terwijl hij op de toneelschool zat; de ervaring van haar langzame aftakeling bleef traumatisch en leidde tot woede richting zijn vader, die na haar overlijden zelfmoord pleegde. Die dubbele confrontatie met sterven was voor hem bepalend: het maakte hem jong wees en dwong hem vroeg de relationele en existentiële vragen te onderzoeken die nu in R.I.P. terugkomen. Een anekdote uit die periode — een door zijn vader geschonken Mini waarmee ze samen door Deventer wilden rijden en een vooraf uitgesproken zin over uiteindelijke afwezigheid — illustreert hoe vroeg hij met dood en afscheid werd geconfronteerd.
Carrière en zelfdestructie liepen lange tijd door elkaar. Dagelet brak door in de jaren zeventig en won onder meer de Louis d’Or voor toneel en later de Prix Italia; hij speelde in meer dan honderd films en series, van Lieve jongens tot All Stars, De lift en diverse tv‑reeksen. Tegelijk zocht hij jarenlang afleiding in drugs, drank en losse relaties — een levensstijl die hem uiteindelijk bijna alles kostte. Zijn vrouw, altvioliste Esther Apituley, zette een ultimatum: therapie of vertrek. Therapie bleek een keerpunt; langzaam leerde hij praten over verlies en zijn eigen gedragsmechanismen, en vond hij meer rust in het gezinsleven met hun drie kinderen en inmiddels zes kleinkinderen.
De voorstelling is onder meer een reactie op het taboe rond de dood: Dagelet wil het onderwerp bespreekbaar maken en toont hoe het verval onlosmakelijk met het leven samenhangt. Hij ontwikkelt in het stuk een beeld van wat hij de ‘dwarreldood’ noemt — een weg naar het einde waarin flarden herinnering voorbijkomen — en zoekt troost in het idee dat nageslacht en herinnering iets van iemands geest bewaren. Muzikaal balanceert het project tussen experimentele jazz, elektronica en intieme zang- en trompetpassages; visueel versterken historische, monochrome beelden het bespiegelende karakter.
Persoonlijke details geven kleur: Dagelet begint zijn ochtend met een halfzacht gekookt eitje, verzamelt al decennialang Engelse soldaatjes en omarmt, voor zichzelf, zo nu en dan bomen tijdens wandelingen. In huis ligt een oude map met de titel ‘Testament’; hij en Esther overwegen verhuizen om dichter bij hun kinderen en kleinkinderen te wonen. Waar hij ooit geen kinderen wilde maar er uiteindelijk vijf kreeg, ziet hij in zijn familie een onverwachte, blijvende rijkdom: stabiliteit en liefde die hem troost bieden met het oog op de toekomst.
R.I.P. Bits and Pieces is zowel persoonlijke meditatie als podiumwerk: een poging van een doorleefde kunstenaar om afscheid, rouw en levensvreugde samen te brengen en het gesprek over sterven uit de taboesfeer te halen. Meer informatie over voorstellingsdata en de muzikale optredens (waaronder tournees met Spinvis) is te vinden via de projectsite en de betrokken musici.