Haalt Gaastmeer opnieuw een opkomstpercentage van 99,4 procent? 'Elkenien kent inoar'
In dit artikel:
In Gaastmeer, een klein dorp in Súdwest-Fryslân, kwam bij de landelijke verkiezingen afgelopen oktober 221 van de 222 stemgerechtigden opdagen: een opkomst van 99,4 procent. Dat hoge aantal leverde het dorp een uit de kluiten gewassen rood stempotlood op als blijk van waardering. Stembureauvoorzitter Cees van Mourik en zijn collega’s hopen dat de opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen de 70 procent zal bereiken — bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen in 2022 was dat 76 procent, ver boven het gemeentegemiddelde van 55 procent.
De stembureauleden (Van Mourik, Kees van der Schoot en Jacob van der Goot) beginnen vroeg om kiezers vanaf half acht te verwelkomen en rouleren zodanig dat er altijd iemand drie uur pauze kan nemen. De sfeer op de stembureaus is huiselijk: de wekelijkse gymclub wandelt na rek- en strekoefeningen met het stembiljet in de hand naar binnen, ouderen komen op hun rollator binnen en iedereen lijkt elkaar te kennen — een belangrijke verklaring voor de bijna volledige opkomst. “Wy binne in lyts doarp,” zegt Van Mourik, verwijzend naar de hechte gemeenschap en veel verenigingen.
Persoonlijke anekdotes geven kleur: Tjery Spitser (82) zorgt er altijd voor dat ze het stembiljet bij zich heeft en stemt D66 om jongeren kansen te geven. Myriam Wolterman, nog relatief nieuw in Gaastmeer, kwam even in paniek doordat haar telefoon aangaf gehackt te zijn, maar besloot toch te stemmen en koos uiteindelijk voor het CDA vanwege dorpsgerichte punten. Dirk Feenstra stemt FvD uit onvrede over regelgeving en het overheidsapparaat. Baukje de Jong, die op de rollator naar binnen komt, benadrukt dat stemmen haar is bijgebracht en dat wie niet stemt, weinig invloed heeft.
De hoge deelname wordt ook actief gestimuleerd door bewoners zelf: kiezers praten thuis over stemmen en stimuleren kinderen en familie mee te gaan; Van Mourik spreekt kerkgangers en clubs aan om op te komen dagen. Die sociale druk en lokale betrokkenheid lijken cruciaal voor de uitzonderlijk hoge opkomst in Gaastmeer.