Haags cultuurgeld landt vooral in de Randstad, tot frustratie van gedeputeerde Sijbe Knol: 'Dit moat oars'
In dit artikel:
Fryslân geeft relatief het meeste uit aan cultuur per inwoner: ongeveer 35 euro per jaar gaat er in de provincie naar erfgoed, podium- en beeldende kunsten, bibliotheken en andere culturele voorzieningen. Dat blijkt uit een recent onderzoek in opdracht van het ministerie van OCW naar de regionale spreiding van cultuurgelden. Ter vergelijking: in Noord- en Zuid-Holland ligt de provinciale besteding per hoofd nog onder de drie euro.
Tegelijkertijd vloeien de meeste rijksmiddelen juist naar die Randstadprovincies. Gerekend per inwoner is Noord‑Holland de grootste ontvanger van rijkssubsidies, gevolgd door Zuid‑Holland, Groningen, Utrecht en Gelderland. Het rapport verklaart dat dit komt omdat het rijk vooral investeert in gebieden met een concentratie van instellingen met (inter)nationale functies, terwijl provincies vaker bijspringen waar de culturele infrastructuur minder sterk is.
Gedeputeerde Sijbe Knol reageert trots op de Friese prioritering van cultuur en benadrukt dat de provincie vaak het gat vult dat het rijk en sommige gemeenten laten vallen. Knol pleit ervoor dat rijkssubsidies evenwichtiger over het land worden verdeeld en vindt dat spreidingscriteria sterker verankerd moeten worden in subsidiebeleid.
Op gemeentelijk niveau dragen Friese gemeenten relatief minder bij: ongeveer de helft van de totale cultuuruitgaven in Fryslân komt van gemeenten, terwijl in provincies als Flevoland, Overijssel, Zuid‑Holland en Noord‑Brabant bijna driekwart van de cultuuruitgaven door gemeenten wordt opgehoest. Avine Fokkens, voorzitter van de Vereniging Friese Gemeenten en burgemeester van Heerenveen, wijst erop dat Heerenveen veel investeert in cultuur maar vermoedt dat lage bevolkingsdichtheid en minder grote publieksstromen in plattelandsgemeenten het moeilijker maken om aanbod en financiering op peil te houden.
Tel je rijks-, provinciale- en gemeentelijke uitgaven bij elkaar op, dan staan Groningen en Noord‑Holland bovenaan in bestedingen per hoofd; Fryslân zit qua totaal in de middenmoot. De onderzoekers constateren dat de landelijke spreiding in de afgelopen decennia weinig veranderd is, maar beoordelen niet zelf of die scheef is — daarvoor moet het kabinet eerst duidelijke doelen formuleren. Hun belangrijkste aanbeveling is dan ook dat het kabinet sturing geeft aan de gewenste regionale verdeling van cultuurgelden.
Minister Rianne Letschert van OCW geeft na de zomer een inhoudelijke reactie; de beoogde regionale spreiding moet volgens planning een plek krijgen in het nieuwe cultuurbestel dat vanaf 2029 in werking moet treden.