Gysbert Japicxpriis-winnaar Eppie Dam (73) uit Sloten overleden aan de gevolgen van huntington. 'De maat dy't noait fuortgie'

In dit artikel:

Schrijver, dichter en vertaler Eppie Dam (73) is op vrijdagochtend in zijn woning in Sloten overleden — precies om kwart over negen, het uur van zijn geboorte in maart 1953. Volgens het Friesch Dagblad had Dam zijn overlijden twee dagen eerder aangekondigd in een laatste ingezonden bijdrage voor de Leeuwarder Courant; op zijn verzoek heeft de huisarts zijn leven beëindigd. Hij laat zich natuurbegrafen bijzetten op Bremer Wildernis, dicht bij huis.

Dam was een markante verschijning in de Friese cultuur: onvermoeibaar auteur van gedichten, verhalen, kinderboeken, columns en vertalingen, en geliefd in kerkelijke kringen door zijn moderne teksten voor cantates en liturgieën. Hij viel op door zijn zwarte Manchester jasje en zijn brede culturele betrokkenheid — van voetbal en natuuronderzoek tot familie leven en lokale onderwijspraktijk; zijn loopbaan begon als onderwijzer in Balk, waar hij op speelse wijze kinderen betrok bij taal en plaatsnamen.

Belangrijke werken en onderscheidingen: in 2017 kreeg hij de Gysbert Japicxpriis, de belangrijkste Friese literaire prijs, voor de bundel Fallend ljocht, waarin hij openlijk de confrontatie aangaat met zijn ziekte en de teloorgang van kerkelijke instituties. In 2022 werkte hij samen met componist Gerben van der Veen aan de Fryske Passy In frjemdling yn Jeruzalem — een project dat het lijdensverhaal voorbij de kruisiging laat doorlopen en vrouwen een centrale rol geeft; Van der Veen overleed kort daarna. Recent werden zijn leven en werk nog gevierd tijdens de Eppie Dam Dagen in Franeker (najaar 2024).

Privégeschiedenis en stijl: geboren als boerenzoon in Kollumerpomp, kende Dam een koude jeugd die hij later poëtisch verwerkte, onder meer in Pompster psalmen (2023). Sinds 2010 droeg hij de erfelijke, ongeneeslijke ziekte van Huntington met zich mee — een progressieve hersenaandoening die zijn lichaam langzaam aantastte. Hij dichtte erover zonder zelfmedelijden, vaak met humor om het leven draaglijk te houden. Toen spreken moeilijk werd, bleef hij contact houden via de computer; interviews verliepen per e-mail, met kleurrijke correspondentie en zijn vaste afsluiting: “Yn elk gefal de groeten út Sleat en mar wer in goeie dei, - Eppie.”

Dam werkte regelmatig samen met partner en illustrator Lienke Boot; hun dochter Ankemarije illustreerde ook een kinderboek van hem. Zijn overlijden wordt in Friesland gevoeld als een groot verlies voor literatuur, muziek en kerkelijk leven: een dichter die verantwoordelijkheid, verlichting en menselijkheid in zijn werk combineerde.