Grote dromen in een klein dorp in 'Joe Speedboot'
In dit artikel:
Meer dan twintig jaar na de verschijning van Tommy Wieringa’s doorbraakroman Joe Speedboot heeft regisseur Sam de Jong het boek verfilmd en daarbij duidelijk zijn eigen stempel gezet. De roman uit 2005—geschreven tijdens een verblijf in het dominicanenklooster van Huissen en recent onderdeel van de 2024-campagne Heel Nederlands Leest—diende als basis, maar De Jong neemt vrijheden in stijl en tijdsbeeld.
De film volgt de veertienjarige Fransje Hermans, hier vertolkt door de 24‑jarige Daan Buringa, die in een rolstoel zit door een zeldzame spierziekte. Fransje kan nog één arm bewegen en spreekt niet meer; zijn innerlijke monoloog wordt voor de kijker ontsloten via dagboekfragmenten die door een vrouwelijke voice-over worden ingesproken — een verhalende keuze die effectief is maar soms wat nadrukkelijk oogt. Als Joe Speedboot (Tobias Kersloot), een ontembare nieuwkomer, het slaperige oostelijke dorp Lomark opschudt, ontdekt Fransje nieuwe durf en levenslust. De twee jongens bouwen werkende vliegtuigen en reizen door Europa om Fransje’s droom als armworstelaar na te jagen, een avontuur dat vriendschap, verraad en uiteindelijk ook een romantische rimpeling kent wanneer een meisje (QiQi van Boheemen) tussen hen in komt.
De Jong en scenaristen Jan Eilander en Daniël Samkalden vangen de energie van Wieringa’s coming‑of‑age, maar kiezen visueel voor een grauwer palet dan De Jongs eerdere films: rafelige fabrieken en kroegen geven het Nederland van de jaren tachtig een rauwere rand. Tegelijk creëert de regisseur speelsheid door moderne en onconventionele muziekkeuzes — van een kitscherige schlager tot de Friese hit Wêr Bisto — waardoor nostalgie en eigenzinnigheid elkaar afwisselen. Kleine anekdote van de set: Buringa brak tijdens een vriendschappelijk potje armworstelen een arm, wat de opnames kort onderbrak en onbedoeld echot met gebeurtenissen in het verhaal.
De makers kregen uiteindelijk carte blanche voor de adaptatie, hoewel Wieringa eerder een verfilming blokkeerde. Het resultaat is volgens de recensent een geslaagde, eigenzinnige verfilming met een overtuigende hoofdrol; de film kreeg vier sterren en draait onder meer in Slieker Film Leeuwarden, Pathé Leeuwarden, De Bios Drachten, Cine Sneek en Charlie Heerenveen.