Groot oorlogsarchief in Tresoar in Leeuwarden te raadplegen: 'Niet iedereen die erin staat was fout'
In dit artikel:
Tresoar in Leeuwarden biedt vanaf vandaag de mogelijkheid om in het digitale Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR) te zoeken; aanmeldingen gaan nu van start. De coördinator, Nickie Brekelmans, weet niet precies hoe groot de belangstelling zal zijn, maar er zijn al veel vragen binnengekomen. Het kabinet wees twaalf extra locaties aan — elf Regionale Historische Centra en het NIOD — omdat veel potentiële gebruikers ouder zijn en niet allemaal naar Den Haag kunnen reizen.
Het CABR bevat dossiers van ongeveer 425.000 personen die na de Tweede Wereldoorlog zijn onderzocht op mogelijke samenwerking met de Duitse bezetter. Het papieren archief in Den Haag omvat meer dan 30 miljoen pagina’s; circa 30% daarvan is gedigitaliseerd (ongeveer 10 miljoen scans). Digitalisering blijft doorgaan tot ongeveer 2027. Eerder vrijgegeven naamgegevens leidden tot de misvatting dat iedereen die genoemd werd schuldig was; dat klopt niet altijd — ook Duitse Joden die gevlucht waren naar Nederland werden onderzocht puur op grond van nationaliteit.
Praktisch: de reserveringsmodule op de website van Tresoar opent maandag 2 februari om 13.00 uur. Tresoar beschikt over twee beveiligde computers die vanaf dinsdag 10 februari gebruikt kunnen worden. Er zijn vier tijdsblokken per week (dinsdag en woensdag één, donderdag twee); in totaal kunnen acht bezoekers per week elk een blok van drie uur reserveren. Bij reserveren moeten naam, contactgegevens en eventuele begeleider worden opgegeven.
Bezoekers mogen aantekeningen maken op papier of op een laptop, maar printen, fotograferen en telefoons zijn niet toegestaan; laptopcamera’s worden afgeplakt. Wie persoonlijke brieven of foto’s van overleden familieleden wil kopiëren, kan een speciaal formulier invullen (officiële documenten uitgezonderd); zulke kopieën zijn alleen voor huiselijk gebruik. Als iemand niet wil dat bepaalde documenten digitaal zichtbaar zijn, kan die persoon bij Tresoar een bezwaar indienen; Tresoar stuurt dat door naar het Nationaal Archief. Documenten die uit het digitale bestand verdwijnen, blijven op papier in de studiezaal van het Nationaal Archief toegankelijk.
De voorziening is tijdelijk: er loopt een wetswijziging die het archief uiteindelijk voor iedereen online beschikbaar moet maken. Tresoar verwacht de beveiligde computers voorlopig een half jaar tot een jaar te kunnen inzetten.