Groningse hoogleraar Mladen Popović krijgt 2,5 miljoen euro voor nieuw onderzoek naar oude Bijbelteksten

In dit artikel:

De Rijksuniversiteit Groningen gaat de komende vijf jaar onderzoeken waar en hoe de Dode Zeerollen precies zijn geschreven. Hoogleraar Mladen Popović krijgt hiervoor een Europese ERC Advanced Grant van 2,5 miljoen euro voor het project *Tracing scribes and scrolls*. Met zijn team wil hij de herkomst, productieplekken en schrijvers van de rollen achterhalen, die tussen 1947 en 1956 in grotten bij Qumran, vlak bij de Dode Zee, werden gevonden en onder meer de oudste bekende Bijbelteksten bevatten.

Het onderzoek combineert chemische analyses, kunstmatige intelligentie en paleografie, de studie van handschriften. Eerst worden de rollen vergeleken met papyri uit Egypte en met materiaal uit internationale collecties en samenwerkingen in onder meer Italië, België, Denemarken, Jeruzalem, Berlijn en Turijn. Daarna moeten algoritmes patronen herkennen in de chemische gegevens, die vervolgens worden gekoppeld aan kennis over individuele schrijvers en hun tijd.

De Groningse betrokkenheid bij de Dode Zeerollen gaat terug tot de jaren zestig, toen Nederland exclusieve onderzoeksrechten kreeg voor een van de Qumran-grotten en het Qumran Instituut werd opgericht. Groningen speelt sindsdien een internationale hoofdrol in dit vakgebied en leverde al belangrijke doorbraken op, zoals de vaststelling dat sommige Bijbelfragmenten, onder meer van Daniël en Prediker, ouder zijn dan eerder werd gedacht. Het nieuwe project moet nu nog preciezer laten zien waar de teksten ontstonden en welke intellectuele netwerken in het oude Judea daarbij betrokken waren.