GroenLinks-PvdA likt de wonden in Leeuwarden: 'Waarom konden we de komst van het nieuwe stadion niet verzilveren?'
In dit artikel:
In vrijwel alle Friese gemeenten hebben PvdA en GroenLinks stemmen en zetels verloren; in de provincie samen gingen ze ongeveer twintig zetels achteruit. In Leeuwarden, waar de partijen nog steeds de grootste zijn, viel de uitslag zwaar: verwacht werd ongeveer vijftien zetels (het aantal van de vorige keer), maar de gezamenlijke fractie kwam uit op negen, ruim een derde minder stemmen dan in 2022. De teleurstelling was tastbaar tijdens de gezamenlijke ledenvergadering zaterdag in bedrijvencentrum De Fabriek, waar opkomst veel lager was dan bij eerdere campagnebijeenkomsten (zoals die van Frans Timmermans in september).
Lokale en landelijke oorzaken worden genoemd. Bestuurders en raadsleden noemen de fusie tussen PvdA en GroenLinks een factor: lang loyale kiezers zouden weggevallen zijn of naar afsplitsingen en nieuwe linkse partijen zijn gegaan. Raadslid Dirk Visser vertelde dat vaste stemgroepen — bijvoorbeeld bij voetbalclub Cambuur — opeens anders stemden en dat de samenwerking wordt genoemd als oorzaak. Tegelijk signaleren partijleden dat behaalde resultaten, zoals de totstandkoming van het nieuwe Cambuurstadion, onvoldoende bij kiezers zijn blijven hangen; mensen waarderen soms projecten, maar weten niet door wie die zijn gerealiseerd.
Een ander belangrijk thema is beeldvorming en verschuiving van het medialandschap. Sommige aanwezigen vinden dat frames als ‘groene elite’ snel worden overgenomen en dat tegenstanders (zowel landelijke partijen als rechts-populistische spelers) erin slagen GroenLinks-PvdA te demoniseren. Oud-burgemeester Sicko Heldoorn en anderen protesteerden tegen die simplificerende etiketten. Ook de stemkeuze van jongeren baart zorgen: snelle socialmediacontent lijkt hen naar rechts te trekken, waardoor partijen moeite hebben die doelgroep aan democratische politiek te binden.
In Leeuwarden kreeg Forum voor Democratie drie zetels; in Heerenveen halveerde het gezamenlijke zetelaantal van PvdA/GroenLinks tot vijf. Tweede Kamerlid Habtamu de Hoop noemde het verlies “een behoorlijke tik” en kondigde aan provinciaal de gesprekken met teleurgestelde kiezers te willen voortzetten om beter te begrijpen waarom vertrouwen is verloren.
Er was een voorstel voor een onafhankelijke onderzoekscommissie om oorzaken systematisch te onderzoeken, maar dat vond geen meerderheid; kritische leden wezen erop dat al veel onderzoeken bestaan en dat de focus op vooruitkijken moet liggen. Praktische stappen die wél worden genoemd: meer, gerichte aanwezigheid in wijken en dorpen, werken aan imago en communicatie, en een strategie om de jongere generatie bij de democratie te houden.
Kortom: de lokale afdelingen worstelen met verlies van kiezers door interne keuzes (samenwerking), externe framing en veranderend mediagedrag. De komende periode wordt ingezet op herstel van contact met achterban en explicieter laten zien voor wie de partijen politiek maken — zowel in dorpen als in de stad.