George Tobal put uit eigen ervaringen voor 'AZC de musical'. 'Die mensen met fakkels, dat is niet Nederland'

In dit artikel:

Op Oerol speelt George Tobal zijn voorstelling AZC de musical op de plek waar vroeger in Formerum aan Zee het asielzoekerscentrum Punthoofd stond — nu vervangen door het luxe hotel Elements. Bij de première liepen twee Terschellinger vrouwen huilend naar hem toe: ze herkenden de situatie en waren geraakt omdat bewoners destijds onderdeel waren geworden van de eilandgemeenschap. Die reactie is voor Tobal belangrijker dan recensies.

Tobal (1986) is zelf vluchteling; op twaalfjarige leeftijd kwam hij met zijn gezin uit Syrië. Zijn asielprocedure duurde ongeveer elf jaar en hij verhuisde zo’n achttien keer tussen opvanglocaties. Die persoonlijke ervaring vormt de ruggengraat van de voorstelling. Oorspronkelijk wilde hij een komedie maken op de oude azc-locatie, maar nadat het gebouw onbewoonbaar werd verklaard en werd afgebroken om plaats te maken voor dure appartementen, veranderde het plan. De zichtbaar contrastvolle omgeving — Mercedessen, Audi’s en een Porsche bij het hotel — benadrukt de maatschappelijke breuk die de voorstelling wil onderzoeken.

De actualiteit speelde mee: de recente beelden van protesten tegen opvanglocaties, zoals in Loosdrecht, maakten een luchtige toon onhoudbaar. Samen met regisseur Koos Terpstra besloot Tobal het verhaal via musicalvorm te vertellen. Hij erkent dat musicals vroeger culturele minachting opleverden, maar ziet nu de kracht van het genre: emoties kunnen groots en direct worden neergezet, wat past bij de heftigheid van het thema. Tegelijk geeft hij zichzelf en zijn team geen illusies over kans op Musical Awards; het gaat ze om inhoud en effect, niet om prijzen.

Tobal wil geen eenzijdige aanklacht. Hij zoekt nuance: veel Nederlanders hebben zowel mededogen als zorgen over het opnemen van mensen met diepe trauma’s; dat maakt ze niet per definitie vijandig. In de voorstelling worden harde beelden en dilemma’s niet ontweken — van fakkeldragende protesten tot loverboys en seksuele exploitatie rondom azc’s — maar hij laat zien dat de werkelijkheid gelaagd is, met zowel fouten als helden. Hij nodigt het publiek uit om vragen te stellen in plaats van schuldig te verklaren, en zet zichzelf als maker niet buiten schot; scènes laten hem beschuldigd worden van het exploiteren van collectieve schuld, juist om die complexiteit te tonen.

Tobal plaatst zijn werk in een democratische traditie: theater als spiegel naast journalistiek. Hij sluit bewust af met een inventarisatie van mensen die hem als vluchteling hebben geholpen — een bewuste poging te tonen dat er ook solidariteit en hulp bestaat, niet alleen schuldgevoel. AZC de musical is nog te zien op Oerol tot en met 21 juni.