Gemeenten moeten vaart maken met het uitvoeren van de Spreidingswet

In dit artikel:

De Spreidingswet blijft van kracht zolang er niet genoeg opvangplaatsen voor vluchtelingen bijkomen; gemeenten moeten dus aan de slag om hun proportionele aandeel te leveren. Hoewel zowel Europa als Nederland het asielbeleid aanscherpen (de Tweede Kamer stemde 18 december voor de asielnoodmaatregelenwet en de Eerste Kamer behandelt die binnen twee weken), betekent dat niet dat het aantal aanmeldingen direct afneemt of dat de druk op de overvolle opvanglocaties verdwijnt.

De ernstig krappe capaciteit leidt tot ingewikkelde geldstromen en juridische conflictsituaties: gemeenten procederen, rechters leggen het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) soms hoge dwangsommen op omdat locaties langer openblijven of er meer mensen worden opgevangen dan afgesproken (gevallen als Ter Apel en Hardenberg worden genoemd). Tijd, energie en geld gaan daardoor naar procedures in plaats van naar zoeken, vinden of bouwen van opvang. Het COA kan niemand verplaatsen zolang gemeenten de door de Spreidingswet verplichte verblijven niet beschikbaar stellen.

Vanuit Den Haag wordt benadrukt dat lokale politici die tijdens campagnes beloofden geen opvang te willen, misleidend hebben gehandeld: zij bepalen niet of er opvang komt, maar alleen waar en hoe. De gemeente Haaksbergen koos voor een raadgevend referendum om inwoners concreet te laten meepraten over locatie en inrichting, zodat besluiten draagvlak krijgen en de realiteit duidelijk wordt.

Specifiek in Friesland moeten gemeenten in iets meer dan een jaar tijd ruim 3.000 extra mensen opvangen—725 méér dan eerder geraamd. De hoofdboodschap: het kan niet langer zo zijn dat steeds dezelfde gemeenten de last dragen; er is snel meer capaciteit en regionale verdeling nodig.