Gedeputeerde Friso Douwstra teleurgesteld, maar niet verslagen: 'Set oanfragen foar nije gaswinning op pauze'
In dit artikel:
Gedeputeerde Friso Douwstra (Fryslân) en de politieke fracties in de Friese Staten uiten teleurstelling nu de Tweede Kamer dinsdag een motie verwierp die gaswinning in het veenweidegebied tijdelijk zou stilleggen totdat onderzoek naar de gevolgen van bodemdaling is afgerond. Douwstra, namens het provinciebestuur tegen winning op land en specifiek in veenweidegebieden, waarschuwt dat bestaande veenoxidatie al tot sterke daling leidt en dat gaswinning die problemen verergert — met risico’s voor funderingen, waterhuishouding, bodem en natuur.
Een belangrijk twistpunt tijdens de Kamerstemming was dat de motie ook zou raken aan al vergunde winningen. CDA-Kamerleden, waaronder Henk Jumelet, stelden dat stillegging van lopende projecten neer zou komen op contractbreuk met bedrijven; het CDA in de Kamer stemde daarom tegen, tot teleurstelling van Douwstra en sommige fractiegenoten in Fryslân. Douwstra houdt vol dat een motie de wet niet verandert maar het kabinet kan verzoeken om bepaalde maatregelen te nemen, en pleit nu voor een beperkt moratorium alleen op lopende aanvragen voor nieuwe winningen — een maatregel die volgens hem veel effect kan hebben omdat er in Fryslân achttien nieuwe aanvragen lopen, veelal in veenweidegebieden.
Als winning toch doorgaat, eist Fryslân dat de regio ruimer meedeelt in de opbrengsten: niet het afgesproken 5 procent maar 33 procent, een eis die eerder door voormalig demissionair minister Hermans werd afgewezen en waarvoor de Kamer geen steun gaf. Douwstra en Statenleden zijn ook verontrust over een clausule in het landelijke akkoord: winstdeling vervalt als er bezwaarprocedures lopen en geldt niet met terugwerkende kracht na afloop daarvan. Volgens hen creëert dat een prikkel om bezwaar te vermijden en leidt het tot bestuurlijke druk op bewoners.
Lokale politici signaleren verder dat bewoners met schade aan funderingen en onzekerheid blijven zitten; technische schadecommissies zouden onvoldoende oog hebben voor sociale kanten en bewijzen van causaliteit zijn moeilijk te leveren. Zowel Douwstra als Statenleden pleiten voor vervanging van de Mijnbouwwet uit 1962: vergunningverlening moet rekening houden met cumulatieve bodemdaling, batendeling vastleggen en lagere overheden meer invloed geven. Een nieuwe wet is in de maak maar wordt naar verwachting pas in 2028 bij de Raad van State ingediend, waardoor het risico bestaat dat nog veel aanvragen onder de oude wet worden afgehandeld.