Gastvrijheid kent (helaas?) ook grenzen

In dit artikel:

Geesje Duursma, gastvrijheidseconoom en horecaondernemer uit Burgum, reflecteert op haar ervaringen met trainingen voor COA‑medewerkers en de naderende webinar over het ongastvrije binnen asielzoekerscentra. Ze stelt dat gastvrijheid dubbelzinnig is: idealiter onvoorwaardelijk, maar in de praktijk aan grenzen en macht gekoppeld. Filosofen als Derrida plaatsen die spanning tussen theoretische onbeperkte welkomcultuur en de concrete voorwaarden van het dagelijks leven; de Griekse term xenos toont tegelijk vriendelijkheid en het gevaar van vreemdelingenangst.

Volgens Duursma is gastvrijheid vooral het scheppen van ruimte — fysiek, emotioneel en cultureel — waarin een vreemdeling zich vriend kan ontwikkelen, zoals Henri Nouwen beschreef. Toch ontstaat uitsluiting telkens weer: dure restaurants, scholen of nationale systemen zijn niet voor iedereen toegankelijk; gemeenten en noodopvanglocaties als Loosdrecht en Ter Apel ondervinden die praktische en emotionele fricties nu scherp.

Een belangrijk thema uit haar COA‑workshops is wederkerigheid: opvangzoekenden hebben behoefte aan mogelijkheden om iets terug te doen, maar bureaucratie, beperkte taalkansen en restricties op werk of vrijwilligerswerk blokkeren die routes. Duursma pleit voor moedige, menselijke gastvrijheid — niet naïef of grenzeloos, maar met ruimte in beleid en samenleving voor tijdelijk onderdak en participatie — en vraagt zich af wie we uitsluiten terwijl we onszelf als gastvrij beschouwen.