FVD doet in veel gemeenten mee aan de verkiezingen, terwijl de PVV moeite heeft kandidaten te vinden
In dit artikel:
Forum voor Democratie (FVD) probeert na het landelijke succes dit jaar door te stoten naar lokale besturen en presenteert ambitieuze plannen voor de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart. De partij wil in 104 gemeenten meedoen — meer dan dubbel zoveel als vier jaar geleden — en rekent erop in veel plaatsen minimaal één zetel te behalen. Milan Schenk, raadslid in Teylingen en lid van de kandidatenselectiecommissie, zegt dat landelijke percentages doorvertaald naar gemeenten kansen bieden om in sommige plaatsen zelfs de grootste te worden.
FVD profileert zich vooral in het noorden en op het platteland: regio’s als Fryslân, Groningen en Drenthe leverden veel stemmen bij de landelijke verkiezingen, en thema’s als migratie en opvang van asielzoekers resoneren er sterk. Lokale FVD-fractievoorzitter Barry Bibo (Súdwest-Fryslân) noemt migratie en het gevoel dat de verzorgingsstaat te ruim is belangrijke motieven voor kiezers. In de ‘linkse’ stad Groningen zet FVD-lijsttrekker Anna Westerhof in op onderwerpen als veiligheid en woningtekort, waar zij migratie als een van de oorzaken ziet.
Het partijprogramma van FVD bevat ingrijpende maatregelen: remigratie van mensen die in Nederland “niet aarden”, een asielstop, afschaffing van de spreidingswet, het opzeggen van internationale verdragen, uittreding uit de EU, normalisering van de handelsrelatie met Rusland, geen extra klimaat- en stikstofmaatregelen en het heropenen van de gasvelden in Groningen met compensatie voor omwonenden. Critici noemen onderdelen, zoals het remigratie-voorstel, omstreden en wijzen op potentieel massale uitzettingen als consequentie.
Tegelijk staat FVD tegenover een historische reeks interne conflicten en publicitaire schandalen: eerdere periodes van snelle groei resulteerden eerder al in afsplitsingen en ruzies, en enkele Kamerleden kregen in het verleden boetes of veroordelingen wegens controversiële uitlatingen. Als reactie kiest FVD ditmaal voor ‘gestage groei’ en voert een strenger selectieproces voor lokale kandidaten om ‘gelukzoekers’ en nieuwe problemen te voorkomen.
Die opmars van FVD valt samen met zichtbare problemen bij de PVV, een andere partij aan de rechterflank. De PVV heeft moeite om lokale afdelingen op te zetten en kandidatenlijsten rond te krijgen; in meerdere gemeenten stokten de plannen of stapten lokale initiatiefnemers op na inmenging vanuit Den Haag. In sommige plaatsen splitsten raadsfracties of vielen bestuurders weg. De landelijke PVV reageerde niet op vragen hierover.
Politicoloog Simon Otjes plaatst de tegenstelling in perspectief: de PVV is organisatorisch een top-down partij zonder formele leden, gericht op macht in het parlement, terwijl FVD al jaren inzet op het opbouwen van een brede beweging met bijeenkomsten, een sterke jongerentak en lokale activiteiten. Die beweging benadert gemeenteraadsverkiezingen als kans om lokaal wortel te schieten.
Of FVD daadwerkelijk profiteert van de problemen bij de PVV is onzeker. Een substantieel deel van FVD-stemmers stemde eerder PVV, maar de overstap is niet vanzelfsprekend: lokale partijen zijn sterk verankerd (bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen koos circa 32% van de kiezers voor lokale lijsten) en de electoraten van PVV en FVD wijken op onderdelen van elkaar af. Ook speelt de lagere opkomst bij gemeenteraadsverkiezingen (ongeveer 51% in 2022) in het nadeel van rechtse nieuwkomers, omdat hun achterban vaker thuisblijft. FVD zet daarom in op zorgvuldige opbouw en selectie, maar blijft kwetsbaar voor zowel interne onrust als de sterke lokale partijenstructuur in veel gemeenten.