Fryslân is (nog) gelukkig, maar dat is niet vanzelfsprekend
In dit artikel:
Een coalitie van directeuren van Friese organisaties die zich bezighouden met brede welvaart, gezondheid, leefbaarheid, cultuur en het verenigingsleven waarschuwt dat de sterke sociale basis van Fryslân onder druk staat en roept bestuurders en inwoners op om nu te handelen nu de gemeenteraadsverkiezingen naderen. De boodschap benadrukt dat Fryslân nog steeds veel troeven heeft — ruimte, groen, dorpscontacten, een rijk verenigingsleven en met 55 procent de hoogste vrijwilligersbereidheid van Nederland — maar dat deze voordelen geen vanzelfsprekendheid zijn.
De schrijvers wijzen op zorgwekkende trends: meer dan 40 procent van de Friezen voelt zich matig tot ernstig eenzaam; een kwart van de jongeren ervaart veel stress en onzekerheid over de toekomst; meer dan de helft kampt met overgewicht en één op de drie leeft met een langdurige aandoening. Verder hebben veel verenigingen last van teruglopende ledenaantallen en een tekort aan vrijwilligers. Tegelijkertijd vergrijst de provincie snel en blijven geboortes achter, waardoor de arbeidsmarkt over vijftien jaar een flink tekort dreigt te kennen — aangeduid met de beeldspraak van een “vol Abe Lenstra Stadion” aan ontbrekende arbeidskrachten.
De waarschuwing is dat deze patronen in vrijwel alle Friese gemeenten zichtbaar zijn en dat de gevolgen structureel zijn als er geen beleidskeuzes worden gemaakt die verder reiken dan één bestuursperiode. Belangrijke vragen zijn of dorpen leefbaar blijven, of jongeren perspectief en binding houden, of ouderen gezond en betrokken oud kunnen worden, en of Fryslân aantrekkelijk blijft voor nieuwe gezinnen en bedrijven.
Als antwoord pleiten de organisaties voor gerichte, structurele investeringen in preventie, sport en bewegen, cultuur en het verenigingsleven — geen vrijblijvende uitgaven, maar noodzakelijke voorwaarden voor brede welvaart, beheersbare zorgkosten en maatschappelijke veerkracht. De oproep richt zich breder dan de politiek: ook bedrijven en maatschappelijke organisaties worden gevraagd te investeren in leefbaarheid en ruimte voor vrijwilligerswerk, terwijl inwoners worden aangespoord na te denken wat zij zelf kunnen bijdragen aan een inclusieve samenleving.
De brief benadrukt het Fries begrip mienskip — de historische sociale samenhang gevormd door landschap en samenwerking — als waardevolle basis die bewaring en onderhoud vraagt. De ondertekenaars sluiten met de boodschap dat geluk en verbondenheid niet vanzelf blijven: beide vragen om gezamenlijke inzet, keuzes en investeringen nu, zodat Fryslân ook over tien of twintig jaar vitaal en leefbaar blijft.
Ondertekenaars: Theo Andreae (Doarpswurk), Arjen Droog (Planbureau Fryslân), Lineke Kleefstra (Publieke Gezondheid), Anne Jochum de Vries (Sport Fryslân), Ineke Weernink (Divers) en Douwe Zeldenrust (Keunstwurk).