Friesland was voor Marjan Minnesma (59) de ultieme plek om haar plannen uit te voeren
In dit artikel:
Marjan Minnesma, oprichter en directeur van Urgenda, is vrijdag op 59‑jarige leeftijd overleden aan de gevolgen van borstkanker. Hoewel ze in Wormerveer (Noord‑Holland) werd geboren en geen sterke Friese roots had, speelde ze een sleutelrol in de opbouw van de duurzame beweging in Friesland en vond ze in de provincie een vruchtbare plek om haar ideeën uit te proberen.
Rond 2011 werkte Minnesma samen met hoogleraar Jan Rotmans en Urgenda‑medewerker Monique Birkhoff aan een programma dat bewust voor Friesland koos. In een reeks bijeenkomsten in het kerkje van Britswert formuleerden zij samen met lokale voorlopers het bundeltje Fan de minsken en de grûn, dat volgens betrokkenen de basis legde voor initiatieven als Freonen fan Fossielfrij Fryslân en Circulair Friesland. Minnesma had een opvallend talent om lokale koplopers op te sporen, in de schijnwerpers te zetten en zo beweging op gang te brengen; lokale ondernemers en bestuurders, onder wie John Vernooij (Omrin), kregen daardoor het duwtje om zichtbaar stappen te zetten.
Haar rol was vaak die van aanjager: ideeën neerzetten, energie losmaken en netwerken activeren. Opschalen van projecten gebeurde veelal door Friese partners zelf; Minnesma leverde de impuls en het bereik. Haar lofzang over wat er in Friesland gebeurde tijdens het VNG‑congres van 2017 gaf de regio volgens betrokkenen extra zelfvertrouwen en aandacht op nationaal niveau. Ook haar omvangrijke contacten — van journalisten tot ministers — maakten het mogelijk om financiering en steun te mobiliseren voor lokale acties, zoals pogingen rond de Elfwegentocht en de opbouw van sponsornetwerken die later uitgroeiden tot duurzame bedrijfsnetwerken.
Vernooij en Bouwe de Boer (Freonen) benadrukken dat Minnesma zorgde voor samenhang in wat eerst versnipperd was; dankzij die samenhang kon Friesland zich ontwikkelen tot een internationale voorbeeldregio — recentelijk nog zichtbaar toen de regio op een podium in São Paulo werd gepresenteerd als bijzonder circulair. Hoewel haar betrokkenheid de laatste jaren minder dominant was, bleven Friese contacten altijd directe toegang tot haar advies bieden.
Privé hield Minnesma haar ziekte grotendeels voor zich; pas kort voor haar overlijden wisten enkelen van haar ernst. Haar nalatenschap in Friesland bestaat uit het aanzwengelen van netwerken, het zichtbaar maken van voorlopers en het versterken van lokale daadkracht. Naast haar invloed in Friesland is Minnesma nationaal bekend geworden door haar leiderschap bij Urgenda, waaronder het slepende klimaatbeleid en de rechtszaak tegen de Nederlandse staat die wereldwijd aandacht kreeg — achtergrond die verklaart waarom haar stem en netwerk zoveel gewicht hadden.