Friesland brengt als eerst alle boerderijen in de provincie in kaart. 'Wy witte net iens hoefolle kop-hals-romppleatsen der binne'

In dit artikel:

In Friesland start Boerderijenstichting Fryslân en de provincie een grootschalige inventarisatie om precies in kaart te brengen welke boerderijen er staan en van welk type. Het initiatief Pleats op ’e kaart vraagt eigenaren via een online formulier informatie over het erf, bijgebouwen en beplanting (bijvoorbeeld of er een broeihok of boomgaard aanwezig is). De verzamelde gegevens worden opgenomen in de historische digitale kaart Hisgis.

De provincie is daarmee de eerste die systematisch alle boerderijstypen telt: van het karakteristieke kop-hals-romp (ontstaan zo’n 400 jaar geleden) en kop-romp tot stelp-, Saksische en zelfs Amerikaanse boerderijen (de eerste Amerikaanse boerderij in Nederland stond in 1923 in Scharsterbrug). Op basis van bestaande atlassen schat de stichting dat er ongeveer 8.000 boerderijen in Fryslân staan — ruim het dubbele van het aantal actieve landbouwbedrijven nu.

Veel voormalige boerderijen kregen al een andere bestemming: voorbeelden zijn restaurant De Pleats in Burgum, het hotel in de vroegere Bumapleats bij Van der Valk Leeuwarden en een gezondheidscentrum in Techum. Omdat veel boeren vergrijzen en geen opvolger hebben, verwacht de provincie dat vaker functies veranderen. Tegelijk komt er een praktische handreiking voor transities: onder voorwaarden kan bijvoorbeeld een extra woning bij een voormalige pleats komen als er voldoende agrarische vierkante meters verdwijnen.

Voorzitter Henk Dijkstra prijst het kop-hals-romptype om zijn samenhang — „It is moai op elkoar ôfstimd. Der sit in moaie harmony yn.” — en ziet functieverandering liever dan sloop.