Friese zorgen: meer Europees geld voor defensie, is minder voor boer en regio
In dit artikel:
Op een bijeenkomst van het provinciale platform Europa in Fryslân (woensdag) waarschuwden Rutger Hoekstra (gemeente Súdwest-Fryslân) en Bas van den Barg (Europact Fryslân) voor ingrijpende veranderingen in de nieuwe meerjarenbegroting van de EU voor 2028–2035. Waar nu ongeveer 60% van het Europese budget naar landbouwsteun en regionale fondsen gaat, daalt dat aandeel naar circa 44%. De hervorming volgt op geopolitieke en mondiale economische verschuivingen; Brussel wil veel meer inzetten op innovatie en defensie, die samen naar verwachting meer dan de helft van het budget opeisen.
Praktische gevolgen zijn fors: inkomenssteun voor boeren zal lager uitvallen en minder Europees geld stroomt naar regionale programma’s zoals het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) en het Europees Sociaal Fonds (ESF), die projecten rondom economische ontwikkeling, armoedebestrijding en arbeidsmarktparticipatie financieren. Belangrijk nieuw instrument is het Nationaal Regionaal Partnerschap Programma (NRPP): regionale fondsen worden gebundeld in nationale plannen die lidstaten indienen, en uitbetaling wordt gekoppeld aan naleving van EU-regels. Van den Barg gebruikt het voorbeeld van de Kaderrichtlijn Water: bij niet-naleving kan Brussel betalingen stapsgewijs stopzetten. Nederland zou naar verwachting circa 8 miljard euro uit het NRPP ontvangen over zeven jaar — aanzienlijk minder dan nu.
Friese bestuurders maken zich zorgen over verminderde regionale invloed en oneerlijke concurrentie met sterke stedelijke regio’s (Randstad, Eindhoven, Arnhem/Nijmegen), mede aangewakkerd door het advies van Peter Wennink om te focussen op digitalisering, biotech en energie- en veiligheidstechnologie. Gedeputeerde Friso Douwstra vreest bovendien dat uitvoering door het ministerie van Financiën tot een te centrale, puur financieel ingestelde aanpak leidt. Wethouder Marianne Poelman voorziet spanningen tussen stedelijke winnaars en rurale verliezers. Hoewel sommige politici pleiten voor lobbyen, verwachten betrokkenen weinig ruimte om het beleid nog substantieel bij te sturen.