Friese Europarlementariër pakt corruptie aan: 'Mijn vader wilde niet meer stemmen'
In dit artikel:
Het Europees Parlement heeft donderdag een eerste gemeenschappelijke EU-richtlijn aangenomen om corruptie steviger aan te pakken. Friese Europarlementariër Raquel García Hermida-van der Walle (D66) uit Gorredijk fungeerde als hoofdonderhandelaar en leidde de tekst door het parlement. De richtlijn stelt minimumnormen voor strafbaarstelling en sancties bij corruptie, zonder volledige rechtsondeverdachtmaking tussen lidstaten, maar verhoogt de lat wel merkbaar.
Belangrijke nieuwe regels zijn onder meer de strafbaarheid van handelen in invloed — het tegen betaling inschakelen van contacten om beslissingen onzichtbaar te beïnvloeden — iets wat in Nederland nog niet expliciet strafbaar was. Verder moeten alle lidstaten een nationale anticorruptiestrategie opstellen. Een cruciale verandering is het verlengen van verjaringstermijnen voor corruptiezaken, zodat aanklagers en onderzoekers meer tijd krijgen om complexe zaken te onderzoeken en voor de rechter te brengen.
De directe aanleiding voor de richtlijn was de Qatargate‑affaire, waarbij politici, stafleden en lobbyisten verdacht werden van omkoping door Qatar. Dat schandaal, afkomstig uit de eigen EU‑instellingen, versnelde de politieke wil om de regels aan te scherpen. De EU schat de jaarlijkse kosten van corruptie conservatief op minimaal 120 miljard euro; volgens García Hermida-van der Walle kunnen de werkelijke verliezen oplopen tot honderden miljarden, mogelijk richting 900 miljard euro. Corruptie heeft naast financiële gevolgen ook menselijke tol: het treinongeluk in Tempi (Griekenland, 2023) wordt deels toegeschreven aan malversaties rond onderhoudsgelden.
De onderhandelingen over de richtlijn liepen sinds 2023; García Hermida-van der Walle nam het dossier in 2024 over van de Roemeense collega Ramona Strugariu. Moeilijkste horde was weerstand uit Italië onder premier Giorgia Meloni, waar aanvankelijk bepalingen over functiemisbruik werden geschrapt. Uiteindelijk werd een compromis bereikt: lidstaten moeten minimaal twee ernstige overtredingen opnemen om functiemisbruik juridisch te definiëren.
De richtlijn moet uiterlijk in 2028 worden geïmplementeerd door de lidstaten. Effecten in het dagelijks leven van Nederlanders zullen niet onmiddellijk zichtbaar zijn, deels omdat corruptie vaak verborgen plaatsvindt en gedragsverandering tijd kost. García Hermida-van der Walle waarschuwt bovendien voor de nauwe verwevenheid tussen internationale drugsketens en corrupte praktijken, met name in noordelijke provincies als Fryslân waar boeren door criminelen worden benaderd. Naast economische schade ondermijnt corruptie ook het vertrouwen in de democratie en zet burgers afkeer tegen politieke instellingen aan, een ontwikkeling die volgens haar dringend moet worden tegengegaan.