Friese dorpshuizen in de knel door energienota na einde van salderingsregeling

In dit artikel:

Friese dorps- en buurthuizen zien hun energierekening oplopen door het verdwijnen van de salderingsregeling per 1 januari 2027. Die regeling maakt het voor eigenaren van zonnepanelen mogelijk om teruggeleverde stroom te verrekenen met verbruik; na afschaffing krijgen zij slechts een lagere terugleververgoeding. Uit onderzoek van dorpshuizen.nl (LVKK) blijkt dat 88% van de Friese dorpshuizen zonnepanelen heeft, die daardoor veel minder opleveren.

De gevolgen zijn concreet: veel locaties zijn kleinschalige verbruikers (67%) en worden beheerd door stichtingen (59%), waardoor financiële buffers beperkt zijn. Besturen vrezen dat activiteiten teruglopen, huurprijzen voor verenigingen en bezoekers stijgen en de laagdrempeligheid van ruimtes in gevaar komt. Doarpswurk-directeur Theo Andreae waarschuwt dat dorpshuizen nog niet volledig zijn hersteld van coronaschade en dat eerdere investeringen in duurzaamheid nu worden ondermijnd. Hij benadrukt het maatschappelijke belang van deze instellingen en zegt: "It mei dêrom net te djoer wurde foar de minsken."

Doarpswurk wil besturen informeren met bijeenkomsten en praktische handvatten bieden, zoals advies over opslagbatterijen, het aantrekken van fondsen en lokale acties. Andreae gelooft dat dorpshuizen veerkrachtig genoeg zijn, maar verwacht onvermijdelijk hogere tarieven. De LVKK roept beleidsmakers op bij de afbouw van de salderingsregeling rekening te houden met dorpshuizen en te investeren in maatregelen — bijvoorbeeld opslagoplossingen — die hun sociale functie behouden.

Kortom: zonder aanvullende steun of technische oplossingen loopt de betaalbaarheid en toegankelijkheid van Friese dorpshuizen gevaar, ondanks hun cruciale rol in lokale samenlevingen.