Fries grondwater, de bron van ons drinkwater, is vervuild met PFAS en bestrijdingsmiddelen

In dit artikel:

Onderzoeksbureau Arcadis nam op 66 locaties in Friesland 153 grondwatermonsters, op circa 10 en 25 meter diepte. Uit de bovenste laag bleek 68% van de monsters PFAS te bevatten; in 45% was de concentratie hoger dan toegestaan. Bestrijdingsmiddelen werden in de helft van de bovengrondmonsters aangetroffen, waarvan 5% boven de norm; medicijnresten kwamen voor maar overschreden nergens limieten. Opvallend hoog was het aandeel ‘overige verontreinigende stoffen’ (opl osmiddelen, vluchtige aromaten, PAK’s, zware metalen): 97% in de bovenlaag, ver boven het landelijke gemiddelde van 76%. Ook op circa 25 meter diepte zijn veel stoffen aangetroffen: PFAS 38%, bestrijdingsmiddelen 31%, overige verontreinigende stoffen 91%.

De bevindingen zijn zorgelijk omdat Friesland volledig van grondwater afhankelijk is voor drinkwaterwinning (Vitens wint gemiddeld rond 100 meter diep). Via kwel raakt dit water ook landbouw, natuur en oppervlaktewater, en er zijn meer dan 3.000 particuliere grondwaterputten in de provincie. De resultaten vormen ook input voor de Europese Kader Richtlijn Water; Friesland en Nederland liggen veelal ver van de 2027-doelen. Arcadis waarschuwt voor cumulatieve effecten van lage concentraties (‘cocktaileffect’) en wijst op het ontbreken van een heldere indicator om de sluipende verslechtering van grondwaterkwaliteit—de zogeheten vergrijzing—te monitoren. De provincie Fryslân start dit jaar aanvullend onderzoek naar risico’s.