Energietransistie in volle gang: waarom er nu overal grote batterijen worden aangesloten
In dit artikel:
In Friesland verschijnen steeds meer grote batterijen om opgewekte zonne- en windenergie tijdelijk op te slaan en zo het stroomnet te ontlasten. De toestroom van projecten komt voort uit beleid en berekeningen uit 2023: toen stelde toenmalig klimaatminister Rob Jetten een strategie op om snel opslagcapaciteit uit te breiden, en netbeheerder TenneT becijferde per provincie hoeveel er nodig is (voor Friesland: 200–1000 MW). Boeren, energiecoöperaties en projectontwikkelaars investeren inmiddels zelf in accu’s bij zonnedaken en -parken.
Kleine en grote voorbeelden lopen sterk uiteen. Op de Energiecampus in Leeuwarden plaatste AQ Storage (onderdeel van D4 van Douwe Faber) recent een batterij van 2 MW vermogen en 4 MWh opslag—genoeg om een klein dorp een tijdje van stroom te voorzien—verborgen achter een geluidswal. Plannen elders in Friesland variëren van een 10 MW/40 MWh-accu bij Tjerkwerd tot een geplande 400 MWh-installatie bij de oude energiecentrale in Burgum. Ter vergelijking: bij Delfzijl staat een veel groter gigabatterijproject gepland met 1.200 MWh.
Waarom nu batterijen? Nederland kampt met netcongestie: duurzame opwekking groeit snel en spreiding tussen productie en verbruik matcht niet altijd, waardoor pieken moeten worden afgeknijpt (curtailment). Accu’s kunnen laden tijdens overaanbod en ontladen bij schaarste, waardoor vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen zijn en onnodig verlies van opgewekte energie wordt voorkomen. Dat maakt zonne- en windparken efficiënter en vermindert het weglekken van eigen opgewekte stroom, iets wat ontwikkelaars en eigenaren belangrijk vinden. Volgens D4‑oprichter Douwe Faber is het “zonde om die energie zomaar weg te gooien.”
Batterijen zoeken hun inkomsten op twee manieren: handelsalgoritmes op de grootschalige energiemarkt (laden bij lage prijzen, ontladen bij hoge prijzen) en contracten met netbeheerders (zoals Liander en TenneT) die tegen vergoeding opslag kunnen inzetten om lokale overbelasting te voorkomen. De tweede route is vooral aantrekkelijk voor grotere installaties dicht bij verdeelstations.
Er zijn ook kanttekeningen. Experts waarschuwen dat arbitragemarges op termijn kunnen slinken naarmate meer opslagcapaciteit beschikbaar komt; het verdienmodel kan daardoor minder lucratief worden. Daarnaast kunnen accu’s lokaal juist extra congestie veroorzaken omdat marktacties niet altijd synchroon lopen met lokale netbehoeften. Technische oplossingen, betere software/AI en passende wetgeving blijven daarom noodzakelijk onderdelen van de aanpak.
Praktische voorbeelden in Friesland: gemeenteraad Súdwest‑Fryslân stemde recent ja tegen een batterij bij windpark Beabuorren; het FSFE‑fonds ziet meer aanvragen binnenkomen; en ziekenhuis Nij Smellinghe in Drachten plant een accu van 1,6 MW om betrouwbaarheid te verhogen en meer eigen zonnestroom zelf te gebruiken. Daarmee laten de projecten zien hoe opslag zowel een oplossing voor netproblemen als een lokaal instrument voor energiezekerheid kan zijn — al verwachten betrokkenen dat de snelle groei uiteindelijk afvlakt zodra het net weer voldoende capaciteit en voorspelbaarheid biedt.