Eigenzinnige schilder Jan Roos (74) uit Harlingen overleden
In dit artikel:
Beeldend kunstenaar Jan Roos uit Harlingen is woensdag op 74-jarige leeftijd overleden; hij kampte al meer dan een jaar met ziekte. Roos geldt als een van de meest vooraanstaande schilders van Noord-Nederland en woonde zijn hele leven in Harlingen, waar hij zijn oeuvre volledig op baseerde.
Decennialang legde hij de scheepswerven en havens van Harlingen vast: lassers en laders, roestige schepen, netten, touwen, steigers en meeuwen. Die motieven zijn herkenbaar, maar Roos gaf ze een sterk eigen stempel: een eigengereid, robuust en spontaan expressionisme, altijd monumentaal van aard — zowel op klein formaat als op doeken van enkele vierkante meters. Hij werkte bij voorkeur buiten, met klemborden in zijn fietstas, stukken metaal om de soms grote vellen papier vast te leggen en zonder ezel; vanuit een lage kijkhoek zette hij zijn omgevingen om in poëtische, universele haventaferelen. Hij gebruikte zelfgemaakte verf en perspectiefraampjes en schuwde vereenvoudiging of abstrahering niet als die de emotie of kracht van het beeld vergrootte. Over snelheid bij het tekenen zei hij ooit: “Ja, je moet snel wezen, want anders is hij weg.”
Een deel van Roos’ omvangrijke nalatenschap is te zien in Museum Belvédère en uitgebreid gedocumenteerd in een nieuwe monografie; onlangs maakte FryslânDOK ook een documentaire over hem. Deze tentoonstellingen en publicaties vormen nu belangrijke eerbewijzen voor zijn werk en leven.
Roos laat een vrouw, twee kinderen en twee kleinkinderen achter. Zijn voortdurende verbondenheid met Harlingen en zijn karakteristieke werkwijze hebben niet alleen de stad in beeld gebracht, maar haar havens ook tot symbolen van een algemenere maritieme wereld gemaakt.