Eigenzinnig schilder Jan Roos (74) uit Harlingen overleden

In dit artikel:

Beeldend kunstenaar Jan Roos uit Harlingen is woensdag op 74‑jarige leeftijd overleden; hij was ruim een jaar ziek. Roos gold als een van de bekendste schilders van Noord‑Nederland en woonde zijn hele leven in Harlingen, waar hij ook zijn onderwerp vond: eerst de werf Welgelegen, later de havens van de stad.

Roos legde lassers, laders en lossers vast, steigers met meeuwen, op de kade achtergelaten netten en touwen en roestige schepen die wacht hielden op herstel. Hij werkte bijna altijd buiten, met klemborden en stukjes zwaar metaal uit zijn fietstas om grote vellen papier op het beton te fixeren. Vanuit die lage blik maakte hij snelle observaties met kleurstiften, krijt en houtskool; ’s middags schilderde hij met zelfgemaakte verf en met eigengemaakte perspectiefraampjes. Over zijn werkwijze zei hij eens over een meeuw: "Ja, je moet snel wezen, want anders is hij weg."

Roos ontwikkelde vroeg een herkenbare, energieke, expressionistische signatuur waarbij hij de werkelijkheid vereenvoudigde of poëtisch bewerkte: lelijke industrie achter palen maakte hij tot abstracte vlakken zodat pijpen juist sterker uitkwamen. Zijn werk bleef monumentaal, zowel op klein kaartformaat als op doeken van meerdere meters.

Een deel van zijn oeuvre is te zien in Museum Belvédère en een groter deel is opgenomen in een nieuwe monografie; recent verscheen ook een documentaire van FryslânDOK. Roos laat een vrouw, twee kinderen en twee kleinkinderen achter. Zijn nalatenschap wordt gezien als een blijvende verbeelding van Harlingen en, in bredere zin, van havenlandschappen.