Een vreemdeling in eigen huis

In dit artikel:

Jim Jarmusch kreeg onlangs op het filmfestival van Venetië de Gouden Leeuw voor Father Mother Sister Brother. Filmcolumnist Gerard Wolters juicht de prijs toe, maar vindt dat Jarmusch eigenlijk veel eerder erkenning had mogen krijgen — en vooral voor oudere, naar zijn oordeel sterkere werk.

Wolters schetst Jarmusch als een regisseur met een eigen signatuur: films die melancholie, mildheid en een afstandelijke blik op mensen tonen. Zijn personages lijken vaak verdwaald op de wereld en in hun omgeving; je valt middenin verhalen die geen klassieke opbouw volgen en even plotseling verdergaan buiten beeld. Die fragmentarische, bijna casual verteltrant maakt Jarmusch herkenbaar, en zorgt ervoor dat zijn films je als kijker laten deelnemen aan kleine, menselijke momenten eerder dan dat ze complete antwoorden bieden.

Father Mother Sister Brother is volgens Wolters duidelijk een Jarmusch-film, maar mist deels de vervreemdende losheid die zijn beste films zo eigenzinnig en sterk maakte. De keuze voor de omnibusvorm — meerdere losse vertellingen rond een thema — heeft hij eerder met succes toegepast in titels als Coffee and Cigarettes, Mystery Train en Night on Earth. In de nieuwe film vinden de eerste twee delen weliswaar hun kracht in terughoudend, voelbaar spel, maar voelen ook voorspelbaar aan; het handschrift van de maker wordt hier soms meer een patroon dan een verrassing.

Desondanks waardeert Wolters de prijs: de erkenning is terecht en vergroot de zichtbaarheid van Jarmusch. Bovendien leidt de prijs tot hervertoningen van klasiekers als Stranger than Paradise, Down by Law, Mystery Train en Night on Earth — films die hij aanraadt, met name Stranger than Paradise en Down by Law. Wolters merkt op dat ook Dead Man (1995) meer waardering had verdiend. Down by Law wordt komende week in Filmhuis Slieker vertoond; voor de andere hervertoningen raadt hij aan de bioscoopagenda in de gaten te houden.