Een snelle formatie is de enige uitweg uit de Haagse impasse

In dit artikel:

De Haagse politiek verkeert volgens de hoofdredactie in een chaos door verkeerd gebruik van de demissionaire status van het kabinet. Wat ooit betekent dat een kabinet alleen lopende zaken afhandelt en geen eigen politiek voert, is de laatste jaren uitgehold: ministers en premiers kondigden aan op bepaalde terreinen wél door te willen gaan, en de Tweede Kamer verklaarde weinig wetsvoorstellen controversieel, waardoor het kabinet veel speelruimte behield.

De actuele impasse ontstond nadat in juni de PVV als eerste uit de coalitie stapte; het overgebleven rompkabinet is het restant van een coalitie die nooit goed functioneerde omdat partijen elkaar wantrouwden en vooral oog hielden voor hun eigen exitmogelijkheden. Dat wantrouwen voedt nu het scepticisme over de bereidheid en kunde van partijen als VVD en BBB om geschikte ministers te leveren.

Als gevolg ligt politiek staatsrechtelijk niemandsland: voorstellen voor tussenkabinetten, technocratische ministers of buitenstaanders doen de kern van het probleem voorbijgaan, omdat ook een interim-kabinet feitelijk demissionair blijft en zich naar de Kamer zal moeten voegen. Gezien de timing — twee maanden voor de verkiezingen en vlak voor het inleveren van de begroting bij de Raad van State — zou zo’n wissel weinig opleveren.

De oplossing die de hoofdredactie voorstaat is praktisch: de periode waarin een kabinet demissionair mag zijn flink beperken door sneller te formeren (het naoorlogse gemiddelde is drie à vier maanden) en de regels rond vervroegde verkiezingen aan te passen, zodat toekomstige demissionaire periodes niet onnodig lang of politiek schadelijk worden.