Een slapeloze premier in een Amerikaans hotelbed | column Joost Oomen
In dit artikel:
Rob Jetten ligt wakker in een te zacht Amerikaans bed, na een avond waarin het koninklijk paar bij voormalig president Trump verbleef en het officiële diner in het Witte Huis hem weinig troost bood: het eten te zout, het kraanwater naar chloor en een onaangename nasmaak die evenzeer van zijn eigen woorden kwam. Voor de camera’s had hij herhaald dat het gesprek “open en constructief” was verlopen en dat meningsverschillen aan de orde waren geweest, maar die formuleringen voelde hij al snel als uitgeblust. Waar hij thuis luid en duidelijk publiekelijk optrad — bijvoorbeeld tijdens protesten op het Museumplein of bij aanvallen op zijn partij — had hij in Washington zijn kritiek zodanig afgezwakt dat hij zichzelf ontrouw was geworden.
Die eigen zwakte – niet de angst voor kritiek van anderen, maar het besef dat hij te weinig lef had getoond – hield hem wakker. Het stoorde hem dat het koninklijk paar diezelfde gematigde toon zou overnemen en zo woorden zouden verliezen aan kracht door herhaling. Voor Jetten voelde het als het inruilen van principes voor diplomatiek gemak: scherpheid tegen de persoon met wie je aan tafel zit ontbrak.
Later die week zagen we in Den Haag iets soortgelijks in eigen huis: senatoren van de PVV stemden zodanig tegen een toevoeging bij een asielpakket van PVV-minister Faber dat het hele pakket dreigde te vallen — een bewuste politieke zet waarmee de partij zich tegelijk als streng en zichzelf beschermend kon presenteren. Collega’s noemden het een rekenkunstje waarmee men chaos creëert om een voordeel te behalen. Jetten herkende de mechaniek: idealen opzijzetten om een ander doel te bereiken — in zijn geval goodwill bij de Amerikaanse president.
De conclusie is weinig troostrijk maar typisch politiek: compromissen en schijnbare strategieën bevragen voortdurend de grens tussen daadkracht en schuldbewustheid. Jetten trekt uiteindelijk de dekens weer over zich heen en draait zich om — rust op de korte termijn, maar met een onaangename nasmaak die blijft hangen.