Een rockconcert onder water - hoeveel last hebben zeedieren van onderwatergeluid? | WadWeten
In dit artikel:
Onder water klinkt veel meer dan je zou denken: scheepsschroeven en -motoren, windmolens en sonar veroorzaken sterke geluiden die zich over grote afstanden voortplanten. In de druk bevaren Noordzeekustzone — het gebied tussen Nederland, België en Engeland — registreerden onderwatermicrofoons in het Jomopans‑project (2015–2022) hoog geluidsniveau. Een vrachtschip kan tot circa 190 dB produceren, niveaus vergelijkbaar met een rockconcert en potentieel schadelijk voor zeeleven.
Merel den Held (Stichting De Noordzee) en collega‑onderzoekers analyseerden hoeveel hinder verschillende soorten ondervinden van dit geluid. Zeeorganismen zijn vaak gevoeliger dan mensen realiseren: geluidsgolven veroorzaken krachtige trillingen in het water en in het lichaam van dieren. Bij kabeljauw versterkt de zwemblaas trillingen, wat kan leiden tot stress, verstoord oriëntatiegedrag en zelfs een ‘freeze’-reactie waarbij vissen niet wegzwemmen bij gevaar. Ook mossels sluiten hun schelpen en stoppen met eten; bruinvissen kunnen hun echolocatie verliezen en het spoor kwijtraken.
Om de impact systematisch in kaart te brengen, beoordeelde het team tientallen soorten op factoren zoals gehoorgevoeligheid, bekende gedrags‑ en fysiologische effecten en ecologische waarde. Experts leverden feedback op de scores; die kwamen sterk overeen met de beoordelingsresultaten, wat de aanpak ondersteunt. Vijftien soorten met relatief veel data (voornamelijk commercieel beviste soorten) werden nader bestudeerd, maar dat brengt ook beperkingen met zich mee: soorten met mogelijk grote ecologische rollen, zoals oesters, krabben of dwergkabeljauw, zijn onderbelicht. Voor sommige dieren — bijvoorbeeld de tuimelaar — geeft een lage kwetsbaarheidsscore vooral aan dat er te weinig data zijn, niet dat ze ongevoelig zijn.
De onderzoekers benadrukken dat het nu tijd is voor beleidsactie. Op basis van gehoorgevoeligheid kunnen nationale en internationale maatregelen worden ingesteld: stillere schroef‑ en romponderdelen, lagere vaarsnelheden en routes die gevoelige gebieden vermijden kunnen de geluidsbelasting stapsgewijs verminderen. De bevindingen werden gepubliceerd in Marine Pollution Bulletin (2026) en vormen een praktische aanzet om onderwatergeluid als milieuprobleem serieuzer te regelen en te verminderen.