Een plek om je zorgen te maken
In dit artikel:
Columnist Bert de Bruin, historicus en leraar die sinds 1995 in Haifa woont, gebruikt recente Israëlische gebeurtenissen en het overlijden van twee culturele iconen om de huidige angst en politieke polarisatie in Israël te schetsen. Met Donald Trump in het Witte Huis en Benjamin Netanyahu als premier ziet De Bruin dagelijks nieuwe, schokkende of absurde ontwikkelingen die hem doen nadenken over de staat van het land.
Er is groeiende speculatie over een Amerikaanse en/of Israëlische aanval op Iran; het Israëlische leger is volgens berichten in hoogste staat van paraatheid met ingetrokken verloven, waardoor veel mensen dagelijks wakker worden met de gedachte dat ‘het vannacht kan gebeuren’. Tegelijk voert Netanyahu een herverkiezingscampagne die volgens De Bruin het bestuur en het publieke verhaal rond 7 oktober probeert te manipuleren: stappen om de controle over de Westelijke Jordaanoever te versterken, pogingen om de interpretatie van “het verhaal van 7 oktober” te beïnvloeden zonder onafhankelijke juridische of parlementaire commissie, en het veranderen van officiële benamingen van oorlogen en gebeurtenissen — veranderingen waar veel nabestaanden fel tegen zijn. Ook leidde het klimaat tot gewelddadige incidenten; twee vrouwelijke soldaten werden deze week in Bnei-Brak bijna gelyncht door een menigte, waaronder ultra‑orthodoxe dienstweigeraars, en moesten door de politie gered worden.
De Bruin wijdt het grootste deel van zijn column aan het overlijden van Matti Caspi (1949–2026), componist van vele Israëlische klassiekers, en aan de band tussen Caspi en dichter Yehonathan Geffen (1947–2023). Hij bespreekt Caspi’s bekendste lied Makóm LiDe’aga (vrij vertaald: een plek om je zorgen te maken), gebaseerd op Geffens gedicht uit de nasleep van de Jom Kippoer‑oorlog (1973). In dat beeld zit een God die vanaf de rand van de hemel alles ziet en zich grote zorgen maakt — een metafoor die De Bruin gebruikt om Israëls huidige collectieve trauma te duiden. Volgens hem is de huidige schok nog ingrijpender dan de crisis van 1973; destijds leidde de arrogantie van Golda Meirs regering tot een electorale afstraffing in 1977. De Bruin vreest dat de huidige regering zo veel en zo snel ondermijnt dat, bij herverkiezing, er nauwelijks ruimte overblijft om te reflecteren op wat er misging.
De column combineert politieke kritiek, recente incidenten en cultureel verlies om een beeld te geven van een land dat in onzekerheid en rouw verkeert — en sluit af met de wens voor reflectie en een “Shabbat shalom”.