Een keurig deksel op een emmer stront | column Jantien de Boer
In dit artikel:
De schrijver luistert naar deel twee van de podcast De Kunst van het Verdwijnen om scherp te blijven: niet alleen bij het herdenken van Holocaustverhalen, maar ook bij het herkennen van hedendaagse extreemrechtse bewegingen. Centraal staat het levensverhaal van Fred Kader. Als vierjarig jongetje stond hij in 1942 met zijn moeder te wachten op een trein naar Auschwitz; zijn moeder duwde hem weg en hij overleefde door een onwaarschijnlijke samenloop van omstandigheden. Later emigreerde hij naar Omaha (Verenigde Staten) en werd kinderarts. Een uitnodiging om in Antwerpen een plaquette te onthullen sloeg hij beleefd af — hij wilde niet terug naar de plek waar zijn vader, moeder, zus en broertjes werden opgepakt en vermoord, omdat ze als ‘niet-inheems’ werden bestempeld. Fred was bezorgd over de toestand in de wereld — kritiek op leiders als Poetin, Trump en Netanyahu — en zei dat het alleen maar slechter lijkt te worden; hij overleed in juni 2024.
De podcast en Freds verhaal dienen voor de auteur als spiegel voor de huidige politieke bewegingen in Nederland en België. De schrijver waarschuwt voor de normalisering van omfloerste, etnisch‑georiënteerde retoriek: voorbeelden zijn Forum voor Democratie en de BBB‑kopstuk Gouke Moes, die met een naar rechts neigende, beschaafd klinkende organisatie de staat wil aanklagen en spreekt over het beschermen van de ‘inheemse’ Nederlandse bevolking. De auteur ziet in die woorden en in de presentatie (zoals gepolijste uiterlijkheden en nette namen) een gevaarlijke bedekking van racistische denkbeelden en vergelijkt de ontwikkeling met historische verschuivingen die tot catastrofes leidden.
Hoewel sommigen vergelijkingen met de Tweede Wereldoorlog te ver vinden gaan, betoogt de schrijver dat het luisteren naar persoonlijke getuigenissen zoals die van Fred helpt om waakzaam te blijven. De oproep is helder: beluister de podcast en blijf kritisch tegenover politici en bewegingen die etnische termen en zachte retoriek gebruiken om harde uitsluitingspolitiek te normaliseren.